Grote verandering Box 3 uitgesteld: dit betekent het voor beleggers

De toekomst van Box 3 blijft onzeker. De coalitiepartijen D66, VVD en CDA willen het huidige wetsvoorstel voorlopig niet laten behandelen door de Eerste Kamer. Daarmee komt ook de geplande invoering van het nieuwe belastingstelsel vanaf 2028 op losse schroeven.

Dat is belangrijk voor iedereen met spaargeld, aandelen, vastgoed of crypto. Het kabinet wil uiteindelijk belasting heffen over daadwerkelijk behaalde rendementen. Alleen zijn de coalitiepartijen het niet eens over de manier waarop dat moet gebeuren.

Nieuwe Box 3 belasting dreigt vertraging op te lopen

Nederland worstelt al jaren met de belasting op vermogen. In het huidige systeem werkt de Belastingdienst met een verondersteld rendement. Er wordt dus niet simpelweg gekeken naar hoeveel winst iemand daadwerkelijk heeft gemaakt.

Daar moest vanaf 2028 verandering in komen. Het wetsvoorstel dat daarvoor is opgesteld, ligt inmiddels bij de Eerste Kamer. De kern van het plan is dat spaarders en beleggers meer belasting gaan betalen op basis van hun werkelijke rendement.

Voor spaargeld en veel beleggingen zou daarbij een vermogensaanwasbelasting gelden. Dat betekent dat ieder jaar wordt gekeken hoeveel het vermogen in waarde is gestegen of gedaald.

Daar zit meteen het pijnpunt. Een belegger kan bijvoorbeeld aandelen bezitten die in één jaar flink in waarde stijgen. Onder dit systeem kan daar belasting over verschuldigd zijn, terwijl de aandelen helemaal niet zijn verkocht. De belegger heeft de winst op dat moment dus nog niet daadwerkelijk ontvangen.

Het voorstel stuit daarom op flinke politieke weerstand. Voor de zomer werd de stemming in de Eerste Kamer al uitgesteld. Staatssecretaris Eerenberg van Financiën kreeg vervolgens de tijd om met aanpassingen te komen. De coalitiepartijen zijn het echter niet eens geworden over een oplossing.

Daarom willen D66, VVD en CDA het wetsvoorstel nu opnieuw vooruit schuiven.

Kabinet kijkt naar belasting bij verkoop

De coalitie lijkt ondertussen een andere kant op te willen. Er wordt gekeken naar een volledige vermogenswinstbelasting. Daarbij wordt belasting pas geheven wanneer winst daadwerkelijk wordt gerealiseerd.

Voor beleggers is dat een belangrijk verschil. Stel dat iemand voor 20.000 euro aan aandelen of cryptomunten koopt en de waarde daarvan stijgt naar 30.000 euro. Zolang de belegger niet verkoopt, is die winst alleen op papier aanwezig.

Bij een vermogensaanwasbelasting kan die waardestijging jaarlijks worden belast. Bij een volledige vermogenswinstbelasting komt de Belastingdienst pas in beeld wanneer de belegger zijn belegging verkoopt en de winst daadwerkelijk realiseert.

Onder meer VVD en CDA voelen meer voor zo’n systeem. Ook partijen als PVV, JA21 en BBB hebben zich voorstander getoond van belastingheffing op gerealiseerde winsten. D66 sprak zich de afgelopen jaren juist vaker uit voor een vermogensaanwasbelasting.

Een vermogenswinstbelasting lost echter niet alle problemen op. Beleggers kunnen ervoor kiezen hun aandelen, crypto of andere bezittingen jarenlang niet te verkopen. Daarmee kunnen zij ook het moment waarop belasting wordt betaald lange tijd uitstellen.

Uitstel Box 3 kan miljarden kosten

Het politieke uitstel heeft ondertussen een stevig prijskaartje. Als het huidige wetsvoorstel niet doorgaat, blijft de bestaande vorm van Box 3 voorlopig overeind. Dat kan vooral gunstig uitpakken voor beleggers die hoge rendementen behalen.

Omdat binnen het bestaande stelsel met veronderstelde rendementen wordt gewerkt, kan de werkelijk behaalde winst aanzienlijk hoger zijn dan het rendement waarmee voor de belasting wordt gerekend.

Voor de overheid betekent dat minder inkomsten. Volgens de beschikbare berekeningen kan de schatkist jaarlijks ruim 2 miljard euro minder binnenkrijgen dan gepland. Een van de bronnen spreekt van ongeveer 2,5 miljard euro per jaar.

Ook een volledige overstap naar vermogenswinstbelasting is kostbaar. Berekeningen van ambtenaren van het ministerie van Financiën wijzen op een totale tegenvaller van ongeveer 22 miljard euro. Daar komt nog een praktisch probleem bovenop. Door onder meer de beperkte ICT-capaciteit bij de Belastingdienst zou zo’n stelsel volgens de huidige inschattingen pas in 2032 kunnen worden ingevoerd.

Daarmee wordt het onzeker of Nederland in 2028 überhaupt een volledig nieuw Box 3-stelsel krijgt. De coalitie wil de verdere uitwerking van een vermogenswinstbelasting bespreken met onder meer werkgeversorganisaties en vakbonden. Hoe het uiteindelijke systeem eruit komt te zien en wanneer het kan worden ingevoerd, staat daarmee opnieuw open.