Het tijdperk van hoge rentes is nog lang niet voorbij

De strijd tegen inflatie is nog lang niet voorbij. De Europese Centrale Bank (ECB) verhoogde deze week voor de tweede keer dit jaar de rente en sluit verdere verhogingen niet uit. Vooral de sterk gestegen energieprijzen zorgen voor nieuwe zorgen over de inflatie.

Ook in de Verenigde Staten neemt de kans op een hogere rente snel toe. De Federal Reserve (Fed) neemt volgende week een nieuw rentebesluit. Na tegenvallende inflatiecijfers schatten beleggers de kans op een renteverhoging inmiddels op meer dan 85 procent.

Daarmee lijkt de periode van hoge rentes voorlopig nog niet voorbij. Zowel in Europa als de Verenigde Staten vrezen centrale bankiers dat hogere energieprijzen en hardnekkige inflatie hen dwingen om het beleid verder aan te scherpen.

ECB houdt deur open voor nieuwe renteverhoging

De ECB verhoogde donderdag haar belangrijkste rente van 2,25 naar 2,50 procent. Daarmee bevindt de rente zich volgens de centrale bank aan de bovenkant van de neutrale bandbreedte. Simpel gezegd is dat het niveau waarop de rente de economie in theorie niet duidelijk stimuleert, maar ook niet sterk afremt.

Toch kan de ECB binnenkort nog een stap verder gaan. Volgens bronnen van Reuters houden beleidsmakers rekening met verdere renteverhogingen in de komende maanden. Een nieuwe verhoging zou zelfs al in oktober kunnen volgen.

Vooral de stijgende energieprijzen zorgen voor onrust. Door de oorlog en geopolitieke spanningen zijn olie en gas flink duurder geworden. Die hogere kosten kunnen uiteindelijk ook andere prijzen omhoogduwen. Denk bijvoorbeeld aan vervoer, elektriciteit en de productie van goederen.

Joachim Nagel, president van de Duitse Bundesbank, sluit daarom niet uit dat de ECB de rente verder moet verhogen. Daarmee zou het beleid de economie daadwerkelijk enigszins gaan afremmen.

“Ik sluit niet uit dat we licht restrictief terrein moeten betreden”, zei Nagel tegen CNBC. Volgens hem hangt veel af van de ontwikkeling van de energieprijzen en de inflatie in de komende maand.

Ook de Estse centrale bankpresident Ülo Kaasik ziet reden voor voorzichtigheid. Hij noemt de verwachting van verdere renteverhogingen begrijpelijk, omdat brandstof flink duurder is geworden en voedselprijzen mogelijk volgen.

Op de financiële markten wordt inmiddels rekening gehouden met minstens drie extra renteverhogingen van de ECB in het komende jaar.

Ook Fed komt steeds dichter bij renteverhoging

In de Verenigde Staten speelt vrijwel hetzelfde probleem. De Fed neemt volgende week een nieuw rentebesluit en de kans op een renteverhoging is de afgelopen dagen flink gestegen.

De Amerikaanse rente staat sinds december 2025 op 3,50 tot 3,75 procent. Lange tijd was het onzeker of de Fed die rente volgende week zou verhogen, maar de nieuwste inflatiecijfers hebben het beeld veranderd.

De Amerikaanse kerninflatie steeg in augustus met 0,3 procent ten opzichte van juli. Economen hadden gerekend op 0,2 procent. Bij de kerninflatie worden voedsel en energie niet meegerekend, omdat de prijzen daarvan sterk kunnen schommelen.

De totale inflatie kwam op jaarbasis uit op 3,4 procent, precies zoals verwacht. Toch is vooral de hoger dan verwachte kerninflatie belangrijk voor de Fed. Die laat zien dat de onderliggende prijsdruk nog altijd hardnekkig is.

Beleggers reageerden direct. De kans dat de Fed tijdens de vergadering van 15 en 16 september de rente verhoogt, wordt inmiddels geschat op meer dan 85 procent. Een dag eerder was dat nog ongeveer 70 procent.

Ook verschillende grote banken hebben hun verwachtingen aangepast. Onder meer TD Bank en JPMorgan Chase denken na de nieuwste cijfers dat de Fed volgende week de rente verhoogt.

Hoge olieprijs maakt probleem groter

Daar komt nog een ander probleem bij: de sterk gestegen olieprijs. Door de aanhoudende conflicten in het Midden-Oosten is Brent-olie deze week tot boven 100 dollar per vat gestegen.

Een hogere olieprijs raakt uiteindelijk veel meer dan alleen automobilisten. Transport wordt duurder, bedrijven krijgen te maken met hogere kosten en ook de prijzen van andere producten kunnen daardoor stijgen. Dat maakt het voor centrale banken moeilijker om de inflatie terug te brengen.

Fed-voorzitter Kevin Warsh waarschuwde eerder al dat er “nog werk te doen” is om de inflatie terug te brengen naar de doelstelling van twee procent.

Het Amerikaanse rentebesluit volgt woensdag om 20.00 uur Nederlandse tijd. Een half uur later geeft Warsh een persconferentie. Ook publiceert de Fed nieuwe economische verwachtingen en de zogeheten dot plot. Daarin laten Fed-bestuurders zien waar zij verwachten dat de rente de komende jaren naartoe gaat.

Het besluit wordt daarmee een belangrijk moment voor de financiële markten. Een hogere rente maakt sparen en obligaties aantrekkelijker, terwijl lenen duurder wordt. Dat kan gevolgen hebben voor onder meer aandelen en de Bitcoin (BTC) koers.

Ook de ECB blijft ondertussen sterk afhankelijk van de ontwikkeling van de energieprijzen. De centrale bank verhoogde donderdag haar verwachtingen voor de economische groei en inflatie licht, maar de nieuwste stijgingen van olie en gas zijn daarin nog niet volledig verwerkt. Als energie de komende maanden duur blijft, kan dat de druk op de ECB om de rente verder te verhogen opnieuw vergroten.