België staat voor een grote begrotingsoperatie. De regering van premier Bart De Wever wil tegen 2029 jaarlijks ongeveer 10 miljard euro besparen of extra binnenhalen. Dat is nodig omdat het begrotingstekort hoog blijft en de overheidsschuld verder dreigt op te lopen.
De druk neemt ondertussen toe. Beleggers kijken kritischer naar Belgische staatsobligaties en het land kreeg de afgelopen jaren meerdere verlagingen van zijn kredietwaardigheid. Tegelijkertijd nadert een belangrijke Europese deadline: uiterlijk 15 oktober moet België zijn begrotingsplannen indienen.
Vrijdag komt de regering opnieuw bijeen om te bespreken waar de miljarden vandaan moeten komen. Dat wordt lastig, want de vijf coalitiepartijen verschillen van mening over de verdeling tussen bezuinigingen en extra inkomsten.
België geeft structureel te veel geld uit
De kern van het probleem is eenvoudig: de Belgische overheid geeft al jaren aanzienlijk meer uit dan er binnenkomt.
Vorig jaar bedroeg het begrotingstekort 5,2 procent van het bruto binnenlands product. Dat was het hoogste tekort binnen de eurozone. Zonder voldoende nieuwe maatregelen verwacht de Nationale Bank van België dat het tekort in 2028 verder oploopt naar 5,7 procent.
Ook de overheidsschuld blijft daardoor stijgen. De Belgische overheidsfinanciën bevinden zich al langer op een moeilijk houdbaar pad, waarbij vooral de structureel hoge uitgaven een probleem vormen.
Om die ontwikkeling te keren, sprak de regering eerder dit jaar af dat tegen 2029 jaarlijks ongeveer 10 miljard euro moet worden bespaard of extra binnengehaald. Het gaat dus niet om een eenmalige besparing van 10 miljard euro, maar om een structurele verbetering van de begroting.
Afgelopen weekend kreeg de regering daar opnieuw uitleg over van Pierre Wunsch, gouverneur van de Nationale Bank. Hij liet ministers volgens bronnen van Bloomberg zien hoe de inkomsten en uitgaven van de overheid zich de afgelopen twintig jaar hebben ontwikkeld. Daarbij wees hij vooral op de sterke stijging van de overheidsuitgaven.
Beleggers beginnen zich zorgen te maken
Voor De Wever gaat het daarom niet alleen om het halen van Europese begrotingsregels. Ook het vertrouwen van financiële markten speelt een steeds grotere rol.
De premier waarschuwde woensdag in het parlement dat dit vertrouwen opnieuw moet worden versterkt. Volgens hem loopt België anders aanzienlijke financiële risico’s.
Dat is belangrijk omdat België voortdurend geld moet lenen door staatsobligaties uit te geven. Wanneer beleggers meer risico zien, kunnen zij een hogere rente eisen om België geld te lenen. Daardoor stijgen de rentelasten van de overheid en wordt het begrotingsprobleem nog groter.
Analisten van Morgan Stanley zien dat risico toenemen. Zij denken volgens Bloomberg dat beleggers een hogere risicopremie kunnen gaan vragen als België er niet in slaagt een geloofwaardig begrotingsakkoord te bereiken. De bank adviseerde beleggers daarom Belgische staatsobligaties met een looptijd van tien jaar te verkopen en vergelijkbare Europese obligaties te kopen.
De zorgen komen niet uit het niets. België kreeg dit jaar al twee verlagingen van zijn kredietwaardigheid, nadat er vorig jaar eveneens twee waren geweest.
Grote vraag is waar de 10 miljard euro vandaan komt
Over het doel bestaat binnen de regering een akkoord. Over de manier waarop België die 10 miljard euro moet vinden veel minder.
De vijf partijen in de coalitie verschillen van mening over hoeveel via lagere overheidsuitgaven moet komen en hoeveel via extra inkomsten. De Wever maakte woensdag duidelijk dat hij vooral naar de uitgavenkant kijkt.
Dat maakt de komende onderhandelingen politiek gevoelig. Vorige week liepen de spanningen binnen de coalitie al op, waarbij verschillende partijen elkaar publiekelijk aanvielen.
Vrijdag moet een nieuwe onderhandelingsronde plaatsvinden. Vertegenwoordigers van de vijf partijen voeren deze week al technische gesprekken om mogelijke maatregelen voor te bereiden.
Veel tijd is er niet. De regering wil vóór de beleidsverklaring van De Wever midden oktober een akkoord bereiken. Op 15 oktober volgt vervolgens de Europese deadline voor het indienen van de nationale begrotingsplannen.
Vorig jaar lukte dat niet. België miste toen zowel zijn eigen planning als de Europese deadline en bereikte pas eind november een begrotingsakkoord. Ditmaal staat er extra druk op de onderhandelingen, omdat financiële markten steeds nadrukkelijker kijken naar de vraag hoe België zijn oplopende tekorten wil terugdringen.
Het bericht België zoekt 10 miljard euro: zorgen over begroting nemen toe verscheen eerst op Newsbit.