Een aanbieder die zegt “wij zijn gereguleerd” bedoelt daar niet altijd hetzelfde mee. Tot eind 2024 kon dat een simpele registratie bij DNB zijn, puur voor antiwitwascontrole. Nu is het een AFM-vergunning met een heel ander soort toezicht erachter. Het verschil zit niet in het woord, maar in wat er precies wordt getoetst, en of je dat zelf kunt controleren.
Het korte antwoord: een vergunning is geen registratie
Een registratie checkt alleen of een bedrijf is wie het zegt te zijn en of er geen witwasrisico aan vastzit. Een vergunning gaat verder: de toezichthouder toetst vooraf op bestuur en kapitaal, en blijft daarna kijken of een bedrijf zich aan de regels houdt. Dat tweede deel, het doorlopende toezicht, is precies waar het bij de oude registratie aan ontbrak.
Dat dit geen theoretisch verschil is, bewees de AFM zelf op 16 april 2026. In een onderzoek bij 33 cryptoactivadienstverleners (CASP’s) naar reclame-uitingen en kosteninformatie had minder dan de helft alles op orde: 14 aanbieders hadden significante tekortkomingen in hun reclame, 19 in de kosteninformatie die ze aan klanten gaven (AFM, persbericht 16-04-2026). Zoiets valt onder een registratie simpelweg niet te controleren, want die keek nooit naar reclame of kosten.
Het oude regime: een Wwft-registratie bij DNB
Voordat de AFM vergunningen begon te verlenen, konden aanbieders van wisseldiensten tussen virtuele en gewone valuta, en aanbieders van bewaarportemonnees, zich tot 30 december 2024 bij DNB registreren. Dat gebeurde onder de Wwft, de wet die witwassen en terrorismefinanciering moet tegengaan. Zo’n registratie zei iets over de identiteit van de onderneming en haar antiwitwasbeleid. Over reclame, kosten, klantgeld of risicocommunicatie zei die niets.
Ondernemingen die op deze manier geregistreerd stonden, mochten via een overgangsregime nog tot 30 juni 2025 in Nederland doorwerken zonder MiCA-vergunning. Dat overgangsregime is in Nederland inmiddels beëindigd, en het deelregister met deze oude VASP-registraties is vervallen (AFM, cryptopartijenregister, peildatum 06-10-2026). Wie nu nog actief wil zijn, heeft dus geen keuze meer tussen registratie en vergunning. Alleen de vergunning telt nog.
Wat de AFM-vergunning wél toetst
Sinds 30 december 2024 is een CASP-vergunning verplicht om cryptoactivadiensten in Nederland aan te bieden, op basis van artikel 63 van de MiCA-verordening. Daarnaast bestaat een lichtere notificatie onder artikel 60, maar die is alleen beschikbaar voor partijen die al een vergunning hebben voor bepaalde andere financiële diensten (AFM, vereisten en vergunningen, peildatum 06-10-2026). We schreven al eerder uitgebreider over wat die MiCA-verordening precies regelt, inclusief de scheiding tussen klantgeld en bedrijfsvermogen.
Een paar dingen die typisch bij de vergunningaanvraag en het doorlopende toezicht horen:
- Klantidentificatie, iets wat raakt aan dezelfde KYC-verplichtingen die al langer onder de Wwft bestonden, maar nu stevig verankerd zitten in de vergunning zelf.
- Reclame-uitingen: correct, helder en niet misleidend, zonder risico’s weg te poetsen.
- Kosteninformatie: vindbaar en begrijpelijk, niet verstopt achter meerdere kliks.
- Scheiding van klantgeld van het eigen vermogen van de aanbieder, zodat crediteuren bij een faillissement er niet zomaar bij kunnen. Hoe dat in de praktijk uitpakte bij een custodial wallet, lees je in dat artikel.
Wil je zelf cryptoactivadiensten aanbieden vanuit een eigen rechtspersoon, bijvoorbeeld een crypto-bv, dan geldt deze vergunningplicht ook voor jou zodra je klanten bedient. Puur beleggen voor eigen rekening vanuit die bv valt erbuiten.
Zo check je zelf of een aanbieder in het AFM-register staat
Geen account nodig, geen betaling. Het cryptopartijenregister staat gewoon open op de website van de AFM.
- Ga naar het cryptopartijenregister en download het Excel-bestand.
- Gebruik Ctrl+F om de bedrijfsnaam op te zoeken. Zoek op de handelsnaam die de aanbieder zelf gebruikt, want die wijkt soms af van de officiële statutaire naam.
- Staat de aanbieder erin, dan zie je meteen welke activiteiten die op basis van de vergunning of notificatie mag verrichten in Nederland.
Staat de aanbieder er niet in, dan betekent dat een van drie dingen: er is geen vergunning of notificatie nodig voor wat die aanbiedt, de aanvraag is nog in behandeling bij de AFM of een andere Europese toezichthouder, of de onderneming overtreedt de wet door zonder vergunning te opereren. Je kunt dat laatste vermoeden melden bij de AFM zelf. Het ontbreken in het register is dus nooit automatisch bewijs van een overtreding, maar ook geen vrijbrief.
Veelgestelde vragen
Hoe check je of een crypto-aanbieder een geldige AFM-vergunning heeft?
Je checkt of een crypto-aanbieder een geldige AFM-vergunning heeft via het cryptopartijenregister op afm.nl. Dat register toont alle cryptoactivadienstverleners (CASP’s) met een vergunning of notificatie van de AFM of een andere Europese toezichthouder. Je doorzoekt het Excel-bestand met Ctrl+F op de bedrijfsnaam. Staat de aanbieder erin, dan zie je ook welke activiteiten die precies mag uitvoeren.
Wat is het verschil tussen de oude registratie bij DNB en de huidige AFM-vergunning?
De oude registratie en de AFM-vergunning verschillen vooral in wat er wordt gecontroleerd. Tot 30 december 2024 konden aanbieders van wisseldiensten en bewaarportemonnees zich bij DNB registreren onder de Wwft, de antiwitwaswet. Die registratie toetste alleen op antiwitwasrisico. De huidige MiCA-vergunning bij de AFM gaat verder en controleert ook reclame, kosteninformatie en de scheiding van klantgeld, zowel vooraf als doorlopend.
Wat betekent het als een crypto-aanbieder niet in het AFM-register staat?
Staat een crypto-aanbieder niet in het AFM-register, dan kan dat drie dingen betekenen. De aanbieder heeft mogelijk helemaal geen vergunning of notificatie nodig voor de diensten die hij aanbiedt, de aanvraag is nog in behandeling bij de AFM of een andere Europese toezichthouder, of de onderneming overtreedt de wet door zonder vergunning actief te zijn. Het ontbreken in het register is dus geen automatisch bewijs van een overtreding.
Wat controleert de AFM bij cryptoaanbieders na het verlenen van een vergunning?
Na het verlenen van een vergunning blijft de AFM doorlopend toezicht houden op cryptoaanbieders, onder meer op reclame-uitingen en kosteninformatie. Uit een AFM-onderzoek van 16 april 2026 bij 33 CASP’s bleek dat 14 aanbieders significante tekortkomingen hadden in hun reclame-uitingen en 19 in de kosteninformatie. Dat laat zien dat een vergunning geen eenmalige check is, maar een doorlopende verplichting om klanten correct te informeren.
Is het oude DNB-register voor crypto-aanbieders nog geldig?
Nee, het oude DNB-register voor aanbieders van wisseldiensten en bewaarportemonnees is niet meer geldig. Ondernemingen konden zich hier tot 30 december 2024 registreren en mochten op basis van een overgangsregime tot 30 juni 2025 in Nederland actief blijven zonder MiCA-vergunning. Dat overgangsregime is beëindigd en het register is vervallen. Wie nu diensten wil aanbieden, heeft een geldige AFM-vergunning nodig, geen registratie meer.
Dit artikel legt uit hoe de vergunningplicht voor cryptoaanbieders werkt op basis van officiële informatie van de AFM. Het is geen beleggingsadvies en geen juridisch advies. Regels en toezichtpraktijk kunnen wijzigen; raadpleeg bij twijfel de toezichthouder zelf of een erkend adviseur.
The post Vergunningplicht cryptoaanbieders: wat de AFM controleert appeared first on Coinliners.nl.