Belastingplan hangt aan zijden draadje: nog geen deal in Kamer

Het kabinet heeft nog altijd geen zekere meerderheid voor het belastingplan, de wet die bepaalt hoeveel belasting Nederlanders volgend jaar betalen. Ook na een lang debat in de Tweede Kamer lag er gisteren geen deal.

De tijd dringt, want over twee dagen moet de Kamer al stemmen.

Belastingplan hangt aan zijden draadje

Het minderheidskabinet van D66, VVD en CDA is afhankelijk van de oppositie. In de Tweede Kamer lonkt een meerderheid dankzij ChristenUnie, 50PLUS en de Groep Markuszower, maar in de Eerste Kamer ontbreken nog twaalf zetels.

Gidi Markuszower, leider van een groep PVV-afsplitsers, zaaide wel verwarring met een motie van wantrouwen. Alleen PVV en Forum voor Democratie steunden die, en Markuszower sluit steun aan het belastingplan niet uit.

Voor de senaat hoopt de coalitie op Pro en Volt. Zij willen 1,5 miljard euro ophalen bij vermogenden om werk minder te belasten, maar de VVD wil daar niets van weten.

JA21, SGP en BBB vragen juist toezeggingen op asiel, stikstof en medisch-ethische kwesties. Minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) wil die onderwerpen niet in het belastingplan verwerken.

Uitstel van de stemming naar volgende week is daardoor goed mogelijk.

Sneuvelt het belastingplan, dan gelden volgend jaar de huidige belastingwetten. De schijven stijgen dan volledig mee met de inflatie in plaats van voor 60 procent, maar de korting op de brandstofaccijns verdwijnt. Volgens hoogleraar Edwin Heithuis valt de schade mee, omdat er weinig beleid in is overgebleven.

Wijst de senaat het belastingplan pas na 20 november af, dan kloppen de voorlopige aanslagen van de Belastingdienst niet meer.

Van Prinsjesdag tot nu

Het kabinet presenteerde het belastingplan voor 2027 op Prinsjesdag, maar sindsdien is er flink aan verbouwd. Het oorspronkelijke plan bevatte onder meer een vrijheidsbijdrage: een extra belasting op werk om hogere defensie-uitgaven te betalen.

Ook wilde het kabinet de aftrek voor zorgkosten vanaf 2028 afschaffen en de btw op bloemen en ballonvaarten verhogen van 9 naar 21 procent.

Na kritiek van de oppositie kwam het kabinet vorige week met een aangepast plan. De vrijheidsbijdrage is voor 2027 geschrapt, de zorgkostenaftrek blijft in afgeslankte vorm en de btw-verhoging op bloemen is uitgesteld.

Volgens het kabinet gaan Nederlanders er daardoor 1,5 miljard euro meer op vooruit dan met het plan van Prinsjesdag.

Voor steun aan het belastingplan deed het kabinet ook handreikingen aan losse partijen. De Groep Markuszower kreeg 95 miljoen euro extra voor veiligheid. Een voorstel van ChristenUnie en 50PLUS om een lastenverzwaring voor ouderen terug te draaien, kan op steun van het kabinet rekenen.

Volgens hoogleraar Raymond Gradus levert het belastingplan zo’n 1,7 miljard euro extra op. Er staan ook open rekeningen in, zoals 290 miljoen euro die nog via onbekende regelingen moet worden opgehaald.

Heinen heeft haast met box 3

Ook box 3, de belasting over spaargeld, beleggingen, crypto en een tweede huis, kwam gisteren aan bod. Heinen wil na ruim tien jaar discussie af van wat hij een “krakkemikkige” belasting noemt.

Vanaf 2029 moet een vermogenswinstbelasting gelden, waarbij je pas afrekent als je iets verkoopt. Eerder lag er een wet die vanaf 2028 ook papieren winst belastte, maar daar had de Eerste Kamer grote bezwaren tegen.

Volgens Heinen regelt het nieuwe plan 90 procent. De rest zijn “exotischere beleggingen” zoals goud en crypto, die in 2029 nog een jaar belast blijven over papieren winst. Maandag zei hij al dat hij ”geen mogelijkheid ziet om daar iets anders voor te verzinnen”.

In principe wil de hele Kamer naar een vermogenswinstbelasting, al vindt de Raad van State dat het te snel gaat. Met steun van JA21, SGP en BBB stevent het plan toch af op een meerderheid.

De overstap kost wel geld. Omdat de staat pas bij verkoop belasting ziet, wordt er tot en met 2040 17,6 miljard euro misgelopen. Tot en met 2031 blijft 159 miljoen euro open, zodat ruim 99 procent van het tekort na deze kabinetsperiode valt.

Heinen zegt zo een gat van 26 miljard euro te voorkomen, omdat het oude plan anders was gesneuveld. Maar dat dreigde vooral door bezwaren van zijn eigen VVD en coalitiegenoot CDA.