Cryptobeleggers lopen aanzienlijk vaker het risico slachtoffer te worden van oplichting dan andere beleggers. Ruim een kwart heeft weleens een verdachte aanbieding ontvangen en 8 procent zegt daadwerkelijk geld of crypto te zijn verloren. Dat blijkt uit een nieuw rapport van de Autoriteit Financiële Markten (AFM), die waarschuwt voor verschillende vormen van cryptofraude en pleit voor strenger Europees toezicht.
Cryptobezitters melden vier keer vaker verlies
Ruim een kwart van de Nederlandse cryptobezitters, 27 procent, heeft volgens het nieuwe AFM-rapport weleens een aanbod of tip over crypto ontvangen waarbij zij oplichting vermoedden. In de bredere meting naar beleggingsfraude gaat het om 14 procent.
Het verschil wordt groter wanneer daadwerkelijk geld verloren gaat. Van de cryptobezitters zegt 8 procent ooit geld of crypto door fraude te zijn kwijtgeraakt. Bij beleggingsfraude in het algemeen is dat 2 procent. De cijfers zijn gebaseerd op antwoorden van ondervraagde consumenten: ze laten zien wat mensen zelf melden, niet hoeveel afzonderlijke fraudezaken de politie of toezichthouder heeft vastgesteld.
De AFM noemt onder meer pump-and-dumpconstructies. Daarbij wordt de koers van een munt kunstmatig opgedreven, waarna de organisatoren verkopen en andere beleggers met het verlies achterblijven. Ook komen gekloonde tokens voor die sterk lijken op bestaande munten, maar zijn gemaakt om kopers te misleiden.
Nieuwe cryptomunt is snel gemaakt
Volgens de toezichthouder vergroot het enorme aanbod van cryptomunten het risico. Een nieuwe token kan technisch binnen korte tijd worden gemaakt, terwijl lang niet iedere munt een bruikbaar of eerlijk doel heeft. De AFM waarschuwde vorige week al dat ook makers van kleine munten aan Europese regels moeten voldoen. Zo moet er meestal een whitepaper zijn en mag reclame niet misleidend zijn.
De populairste cryptotrends maken het voor fraudeurs bovendien eenvoudiger om belangstelling te wekken. Een aanbieding kan over bitcoin of een andere bekende munt gaan, terwijl er uiteindelijk helemaal geen echte cryptobelegging plaatsvindt.
Toezicht stopt niet bij de grens
De aanpak is volgens de AFM lastig doordat cryptodiensten vaak vanuit meerdere landen worden aangeboden. Onduidelijke bedrijfsstructuren en offshorebedrijven maken het moeilijk om vast te stellen wie verantwoordelijk is en welke toezichthouder kan optreden.
Daarom pleit de AFM voor meer Europees afgestemd toezicht en nauwere samenwerking met opsporingsdiensten. De bestaande Europese cryptowet MiCAR heeft al regels voor aanbieders ingevoerd, maar voorkomt volgens de toezichthouder niet alle fraude en misleiding.