Bondsdag DuitslandBondsdag Duitsland

De Duitse douane mag straks crypto bevriezen zonder dat er een strafzaak loopt. Het parlement stemde vorige week in met die wet, die verder gaat dan Europa vraagt. Wie niet kan verklaren waar zijn munten vandaan komen, loopt het risico ze kwijt te raken.

Douane mag crypto bevriezen op vermoeden

De Bondsdag, het Duitse lagerhuis, nam de wet op donderdag 12 november aan. Hij hoort bij een bredere aanpak van witwassen.

Straks mag de douane bezit van meer dan 100.000 euro tot 30 dagen bevriezen als de legale herkomst “niet plausibel” lijkt. Dat geldt voor contant geld, auto’s en vastgoed, maar ook uitdrukkelijk voor crypto.

Tegen de huidige koers gaat het om zo’n 1,8 Bitcoin (BTC). Een rechter kan de bevriezing daarna één keer met 150 dagen verlengen, zonder zitting en zonder mogelijkheid tot beroep.

Vraagt de douane om definitieve inbeslagname, dan stopt de klok tot de rechter uitspraak doet. De vaak genoemde 180 dagen zijn dus geen plafond.

Over munten in eigen beheer zegt de wet niets. Bij zo’n wallet bewaart de eigenaar zelf de private key, het geheime wachtwoord dat toegang geeft tot de munten.

Volgens blockchainvereniging Bundesblock ligt de controle dan “doorgaans bij de houder van de private key”. De staat kan er in dat geval alleen bij via maatregelen tegen de persoon zelf, niet via een derde partij zoals een exchange.

Wie moet de herkomst bewijzen?

Formeel de staat. Voor definitieve inbeslagname moeten rechters van een financiële rechtbank overtuigd zijn dat het bezit een illegale bron heeft. Toch schuift de bewijslast in de praktijk op richting de eigenaar.

Zwijgen of zeggen van niets te weten is volgens de toelichting bij de wet namelijk meestal niet genoeg om inbeslagname te voorkomen.

SPD-parlementariër Ingo Vogel noemde de wet in het debat “geen automatische inbeslagname” en “geen algemene omkering van de bewijslast”.

Minister van Financiën Lars Klingbeil klonk in augustus stelliger: als verdachten niet kunnen aantonen dat bezit legaal is verworven, “zijn de Porsche of de Rolex voorlopig weg”.

De Duitse orde van advocaten (BRAK) vindt dat ontbrekende papieren, zoals bij een oude erfenis, geen bewijs van illegaal vermogen mogen zijn. Cryptobeleggers die vroege aankopen nooit vastlegden, kunnen zo van een koude kermis thuiskomen.

Tot nu toe liep het afpakken van zulk vermogen in Duitsland via het strafrecht. Sinds 2017 mag een strafrechter bezit met een onduidelijke herkomst verbeurd verklaren, oftewel definitief afpakken zonder veroordeling voor een concreet misdrijf.

Die route werkt alleen als het bezit eerst in beslag is genomen in een strafzaak naar een zwaar misdrijf. Volgens de deelstaten loopt het daar te vaak op stuk, en ook de verkoop van bijna 50.000 Bitcoin uit de Movie2k-zaak in 2024 liep via die weg.

De regeringspartijen beloofden in hun regeerakkoord daarom “een volledige omkering van de bewijslast bij het afpakken van vermogen van onduidelijke herkomst”. De douanewet maakt die belofte niet waar, maar haalt de strafzaak als poortwachter wel weg.

Ierland en Australië gingen voor

Buiten Duitsland is afpakken zonder strafzaak niet nieuw. Ierland doet het al sinds 1996, na de moord op misdaadjournalist Veronica Guerin. Het Criminal Assets Bureau kan sindsdien bezit, ook crypto, laten bevriezen zonder iemand aan te klagen.

Wel moet de Ierse staat een rechter overtuigen dat het bezit uit misdaad komt. Pas na zeven jaar valt het definitief aan de staat, al wil de regering die termijn terugbrengen naar twee jaar.

Het Verenigd Koninkrijk kent sinds 2018 de unexplained wealth order. Een rechter kan iemand daarmee dwingen uit te leggen hoe hij aan bezit boven 50.000 pond kwam. Sinds 2024 mogen Britse diensten ook cryptowallets bij Britse cryptobedrijven bevriezen.

In de Verenigde Staten neemt justitie geregeld crypto af zonder aanklacht. Daar volstaat het als de overheid aantoont dat de munten waarschijnlijker wel dan niet met een misdrijf te maken hebben.

West-Australië ging in 2000 nog een stap verder. Daar moet de eigenaar zelf bewijzen dat zijn vermogen legaal is verkregen, precies de volledige omkering die Berlijn nu niet aandurft.

Italië pakt al decennia maffiavermogen af zonder veroordeling, als het bezit niet past bij het legale inkomen. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens oordeelde vorig jaar wel dat die scheefgroei alleen niet genoeg bewijs is.

Nederland kan crimineel vermogen nu in principe alleen afpakken na een veroordeling. Het kabinet werkt aan een uitbreiding om een Europese richtlijn uit te voeren, die afpakken toestaat als onverklaard vermogen in een strafonderzoek naar georganiseerde misdaad opduikt.

De deadline voor die richtlijn valt op 23 november, volgende week maandag. Duitsland gaat met de douanewet verder dan Brussel vraagt, want daar is helemaal geen strafonderzoek nodig.

Voor het zover is, moet de wet nog langs de Bundesrat, de Duitse deelstatenkamer. Die vroeg eerder juist om een volledige omkering van de bewijslast en een bevriezing tot twaalf maanden.Stemt de Bundesrat in, dan gaan de regels op 1 januari 2027 in.

Het bericht Crypto bevriezen zonder strafzaak: Duitsland gaat verder dan EU verscheen eerst op Newsbit.

Wil je op de hoogte blijven van het laatste nieuws, artikelen en YouTube video’s? Abonneer je dan op onze push-berichten op Telegram of Twitter.
Heb je vragen of wil je in contact komen met andere crypto fanaten join dan onze  Telegram chat!