Veel mensen lijken nog niet te beseffen hoe ernstig de situatie op de wereldwijde energiemarkt inmiddels is. In het Midden-Oosten staan op dit moment drie cruciale routes voor de oliehandel tegelijkertijd onder zware druk.
De Straat van Hormuz verwerkt nog maar een fractie van de normale hoeveelheid olie. Sinds vrijdag is ook de belangrijke East-West Pipeline van Saudi-Arabië gesloten na recente aanvallen. En bij de Straat Bab el-Mandeb groeit ondertussen de vrees voor nieuwe verstoringen.
Via deze routes lopen normaal gesproken tientallen miljoenen vaten olie per dag. Niet al die volumes kunnen simpelweg bij elkaar worden opgeteld, omdat de routes deels met elkaar verbonden zijn. Toch is duidelijk dat een uitzonderlijk groot deel van de wereldwijde olievoorziening tegelijkertijd kwetsbaar is.
Saudi-Arabië verliest belangrijke uitweg voor olie
De nieuwste tegenvaller komt uit Saudi-Arabië. Vrijdag werd de East-West Pipeline stilgelegd na recente aanvallen.
Deze pijpleiding loopt dwars door Saudi-Arabië, van de olievelden in het oosten naar de Rode Zee in het westen. Dat klinkt misschien als slechts één van de vele pijpleidingen in de regio, maar juist nu is deze verbinding bijzonder belangrijk.
Normaal gesproken wordt een groot deel van de Saudische olie via de Straat van Hormuz vervoerd. Door de oorlog met Iran is het scheepvaartverkeer daar echter zwaar verstoord. De East-West Pipeline biedt Saudi-Arabië een manier om Hormuz volledig te omzeilen en olie rechtstreeks naar de Rode Zee te brengen.
Juist die noodroute is nu uitgevallen. Daardoor staat naar schatting ongeveer vier miljoen vaten aan dagelijkse olie-export onder druk.
Het probleem is dus niet alleen dat een belangrijke pijpleiding stilligt. Saudi-Arabië verliest tegelijkertijd een van zijn belangrijkste alternatieven voor de zwaar verstoorde route door Hormuz.
Straat van Hormuz blijft het grootste probleem
De grootste verstoring vindt nog altijd plaats bij de Straat van Hormuz. Voor de oorlog ging dagelijks ongeveer een vijfde van de wereldwijde olieconsumptie door deze smalle zeestraat tussen Iran en Oman. Daarmee is Hormuz een van de belangrijkste routes voor olie ter wereld.
Sinds het uitbreken van de oorlog is het transport door de zeestraat echter drastisch afgenomen. Naar schatting stroomt momenteel nog maar ongeveer twintig procent van de hoeveelheid olie door Hormuz die vóór de oorlog gebruikelijk was. Dat betekent dat dagelijks ongeveer vijftien miljoen vaten aan oliestromen zijn weggevallen.
Zo’n enorme hoeveelheid kan niet zomaar via andere routes worden vervoerd. Grote olieproducenten als Saudi-Arabië, Irak, Koeweit en de Verenigde Arabische Emiraten zijn voor hun export sterk afhankelijk van de Perzische Golf en daarmee van Hormuz.
Juist daarom komt de sluiting van de Saudische East-West Pipeline op een bijzonder slecht moment. Die pijpleiding is een van de belangrijkste manieren om Hormuz te omzeilen en olie via de Rode Zee naar de wereldmarkt te brengen. Nu ook deze alternatieve route is uitgevallen, wordt het steeds moeilijker om de problemen bij Hormuz op te vangen.
Nu dreigt ook Bab el-Mandeb in de problemen te komen
Daar komt nog een derde risico bovenop. Ook de Straat Bab el-Mandeb staat steeds meer onder druk.
Deze zeestraat ligt tussen Jemen en de Hoorn van Afrika en vormt de zuidelijke toegang tot de Rode Zee. Schepen die vanuit de Rode Zee richting de Indische Oceaan varen, moeten hier langs.
Dat betekent dat Bab el-Mandeb ook belangrijk is voor olie die via de Saudische westkust wordt uitgevoerd. Naar schatting kunnen tot negen miljoen vaten aan dagelijkse oliestromen worden geraakt als het scheepvaartverkeer door deze zeestraat ernstig wordt verstoord.
Een volledige sluiting is op dit moment geen feit. Het risico daarop is echter toegenomen door de situatie in Jemen en de dreiging van de Houthi’s rond de belangrijke vaarroute.
Daarmee ontstaat een bijzonder kwetsbare situatie. Hormuz is al zwaar verstoord. De belangrijkste Saudische pijpleiding om Hormuz te omzeilen ligt stil. En aan het einde van de alternatieve route via de Rode Zee dreigt nu ook Bab el-Mandeb verder in de problemen te komen.
Tientallen miljoenen vaten olie per dag staan op het spel
Op papier gaat het om enorme hoeveelheden. Ongeveer vijftien miljoen vaten aan dagelijkse oliestromen zijn geraakt door de problemen bij Hormuz. Bij de Saudische pijpleiding staat ongeveer vier miljoen vaten per dag op het spel en bij Bab el-Mandeb gaat het potentieel om maximaal negen miljoen vaten.
Die hoeveelheden mogen niet simpelweg bij elkaar worden opgeteld. Een deel van de olie die via de Saudische pijpleiding loopt, moet bijvoorbeeld later alsnog door Bab el-Mandeb. Er zit dus overlap tussen de verschillende routes.
Maar zelfs met die kanttekening is de omvang uitzonderlijk groot. De wereld gebruikt dagelijks ongeveer 100 miljoen vaten olie. Wanneer meerdere belangrijke routes in het Midden-Oosten tegelijkertijd uitvallen, zijn er maar weinig alternatieven om zulke hoeveelheden snel te vervangen.
Dat maakt de energiemarkt bijzonder gevoelig voor nieuwe aanvallen of verstoringen. Een verdere daling van het beschikbare olieaanbod kan de olieprijs opnieuw omhoog duwen. Hogere energieprijzen werken vervolgens door in brandstof, transport en productie en kunnen daarmee ook de wereldwijde inflatie verder aanjagen.
Het bericht De oliecrisis is veel ernstiger dan de meeste mensen denken verscheen eerst op Newsbit.