
De Europese Centrale Bank (ECB) ziet steeds meer tekenen van een AI-zeepbel en trekt een parallel met de crashes van 2000 en 2008. De waarschuwing valt precies een dag voor de recordbeursgang van Anthropic, die volgens de ECB past bij een oververhitte markt.
Geleend geld blaast AI-zeepbel op
In de Financial Stability Review, een halfjaarlijks rapport over risico’s in het financiële systeem, kijkt de ECB vooral naar hoe de miljardeninvesteringen in AI worden betaald. Grote techbedrijven als Alphabet, Amazon, Meta en Microsoft bouwen in hoog tempo datacenters vol dure chips.
Lange tijd betaalden ze dat uit eigen zak, met de winst uit hun andere activiteiten. In 2026 lukt dat volgens de ECB bij de meeste van die bedrijven niet meer. Hun vrije kasstroom, het geld dat overblijft na alle uitgaven, is negatief geworden.
Daardoor moeten ze het verschil lenen, onder meer door in hoog tempo obligaties uit te geven. Een obligatie is een lening die beleggers aan een bedrijf verstrekken en die ze ook weer kunnen doorverkopen.
“De snelle verschuiving naar financiering met schuld roept historische parallellen op met de dotcom- en subprimezeepbellen”, schrijft de centrale bank. Subprime staat voor de risicovolle Amerikaanse hypotheken die de kredietcrisis van 2008 veroorzaakten.
Een deel van de schulden is lastig te zien. Bedrijven gebruiken volgens de ECB steeds vaker constructies buiten de balans, zodat verplichtingen niet direct in de boeken staan. Die verplichtingen liepen in het tweede kwartaal op tot ruim 4 biljoen dollar.
Daar komt bij dat de bedrijven financieel steeds meer aan elkaar vastzitten. Chipmakers financieren vaak de aankopen van hun eigen klanten, die met dat geld vervolgens chips kopen. Volgens de ECB blazen die onderlinge afspraken, ook wel circulaire financiering genoemd, de verwachte omzet van beide partijen op.
Slaat het sentiment om, dan blijft de schade volgens de ECB niet beperkt tot aandelen. Omdat er zoveel met geleend geld is betaald, kunnen de verliezen overslaan naar de obligatiemarkt en daarmee naar de banken en fondsen die die leningen bezitten.
Recordbeursgangen als rood lampje
Anthropic, het bedrijf achter chatbot Claude, maakt morgen zijn langverwachte debuut op de Nasdaq-beurs. Aan de bovenkant van de prijsrange haalt de beursgang zo’n 90 miljard dollar op, bij een waardering van ongeveer 1,4 biljoen dollar. Daarmee gaat Anthropic Elon Musks SpaceX voorbij, dat in juni ruim 85 miljard dollar ophaalde.
Precies zulke megabeursgangen ziet de ECB als een mogelijk teken van uitbundigheid laat in de cyclus. Afgezet tegen de omvang van de Amerikaanse economie nadert het bedrag dat bedrijven met beursgangen ophalen inmiddels het niveau van de dotcomtijd.
Dit jaar gaat het om zo’n 225 miljard dollar, ruim vijf keer zoveel als vorig jaar. SpaceX en Anthropic zijn samen goed voor bijna 80 procent daarvan.
Na zo’n piek volgen volgens de onderzoekers vaak periodes met zwakkere rendementen, zoals na 2000.
Ook passieve beleggingsfondsen spelen een rol. Die volgen een hele index en letten daardoor minder op de prijs van een los aandeel. De recente versoepeling van indexregels, waardoor SpaceX versneld in de Nasdaq 100 kwam, gooide volgens de ECB olie op het vuur.
Het risico ligt juist bij die prijsongevoelige beleggers. Zakt de koers later terug richting de reële waarde van het bedrijf, dan krijgen zij volgens de onderzoekers mogelijk de grootste verliezen te verwerken.
Toch is de vraag naar Anthropic groot: beleggers willen bijna zeven keer zoveel aandelen als er te koop zijn. Bij SpaceX was dat enthousiasme net zo groot. Dat aandeel sloot op de eerste handelsdag 19 procent hoger, maar zakte in de maanden daarna op momenten weer onder de introductieprijs.
Het bericht ECB waarschuwt voor AI-zeepbel, een dag voor beursgang van Anthropic verscheen eerst op Newsbit.

