Crypto kan niet meeliften in de snelle aanpassing van box 3. Dat zei staatssecretaris Eelco Eerenberg van Financiën donderdag in de Tweede Kamer, op vragen van JA21-Kamerlid Michiel Hoogeveen.
“Crypto, cognac, goud, zilver, allemaal andere dingen waar mensen in zouden kunnen beleggen. Het zat niet in de wet.”
Daarmee lijkt de deur dicht voor cryptobezitters die hoopten alsnog mee te gaan in de vermogenswinstbelasting die aandelenbeleggers wél krijgen. Maar het argument van de staatssecretaris klopt maar half.
Wat Eerenberg zei
Het kabinet repareert de box 3-plannen met een novelle: een wijziging op een wetsvoorstel dat al bij het parlement ligt. Die novelle regelt dat aandelen, obligaties en opties per 2028 verhuizen naar een vermogenswinstbelasting, waarbij pas bij verkoop wordt afgerekend.
Volgens Eerenberg kan die snelle route alleen bouwen op wat al in de wet zit. De Wet werkelijk rendement bevat één uitzondering die richting vermogenswinst wijst: waardepapieren van start-ups en scale-ups. Die basis kan volgens hem relatief eenvoudig worden opgerekt naar andere financiële instrumenten.
Voor crypto ontbreekt zo’n aanknopingspunt, en dus blijft rechtstreeks aangehouden crypto vrijwel zeker tot 2030 in de vermogensaanwasbelasting hangen: de jaarlijkse heffing over waardestijging, ook als die winst alleen op papier bestaat.
Hoogeveen wees in het debat op het scheve gevolg. Een beursfonds mét crypto als onderliggende waarde telt straks wel als financieel instrument: “Dan krijg je eigenlijk een soort gedragseffect in de handel daarvan.” Wie zijn munten in een tracker giet, stelt de belasting uit tot verkoop.
Wie zijn crypto zelf houdt, rekent jaarlijks af. Over het alternatief, wachten op de brede herziening, was Hoogeveen droog: “Dan zijn we pas in 2030 aan de beurt.”
Een novelle kan wél alles regelen
Hier begint het te wringen. Een novelle is juridisch een gewoon wetsvoorstel dat een aanhangig voorstel wijzigt. Er bestaat geen staatsrechtelijke regel die zegt dat een novelle alleen bestaande uitzonderingen mag oprekken. Als Tweede en Eerste Kamer instemmen, kan een novelle elke bepaling toevoegen die de wetgever wil, dus ook een regeling voor crypto.
Wat Eerenberg presenteert als onmogelijkheid, is in werkelijkheid een keuze: het kabinet kiest ervoor crypto buiten de snelle reparatie te houden.
Waar de staatssecretaris wél een punt heeft
Eerlijk is eerlijk: achter het formele argument zit een reëler probleem. De uitbreiding naar aandelen en obligaties leunt op het begrip financieel instrument uit de Wet op het financieel toezicht. Dat is een scherp afgebakende, juridisch uitgeharde definitie waar de hele systematiek op aansluit, van verkrijgingsprijzen tot de gegevens die banken aan de Belastingdienst leveren.
Crypto valt buiten die definitie. Een eigen regime vergt antwoorden op lastige vragen: wie levert de aanschafdata van munten in een eigen wallet, hoe wordt de startwaarde bij de overstap bepaald, en hoe controleert de Belastingdienst dat alles. Dat uitwerken terwijl de novelle vóór 31 december door de Eerste Kamer moet, is reëel onhaalbaar. Op het tijdpad heeft Eerenberg gelijk.
Maar het data-argument brokkelt af
Alleen: dat uitvoeringsprobleem geldt vooral voor zelf beheerde wallets. Crypto die bij vergunde Europese platforms staat, valt onder de MiCA-verordening, en diezelfde platforms krijgen via de Europese richtlijn DAC8 een rapportageplicht aan de fiscus. Zij gaan de Belastingdienst straks aanleveren wat banken voor effecten aanleveren.
De wetgever had in de novelle dus kunnen kiezen voor een tussenweg: vermogenswinstbelasting voor crypto die wordt aangehouden bij vergunde instellingen, zoals Newsbit eerder bepleitte. Het vergunningenregister biedt een afbakening die net zo scherp is als de Wft-definitie. Dat die route niet eens is verkend, maakt het “kan niet” van donderdag vooral een “wilden niet”.
Wrang is bovendien dat de huidige uitkomst de verkeerde groep het hardst raakt. Juist wie netjes via gereguleerde, straks rapporterende platforms belegt, blijft in de zwaardere aanwasbelasting zitten, terwijl de tracker-route naar uitstel openstaat voor wie zijn crypto in een beursproduct giet.
Wat dit betekent voor cryptobezitters
Tot de brede herziening betalen cryptobezitters in 2028 en 2029 jaarlijks belasting over papieren winst, stijgt de druk al in 2027 door het hogere forfait en de bijna gehalveerde vrijstelling, en groeit de prikkel om vóór 2028 van munt naar tracker te verhuizen, precies het gedragseffect waarvoor Hoogeveen waarschuwt.
Het bericht Eerenberg: crypto kan niet mee in box 3-novelle. Klopt dat wel? verscheen eerst op Newsbit.