Banken in de eurozone hebben hun voorwaarden voor leningen in het derde kwartaal aangescherpt. Tegelijk nam de vraag naar krediet af, blijkt uit een nieuwe enquête van de Europese Centrale Bank (ECB). Een afzonderlijk ECB-onderzoek onder bedrijven laat zien waar die terughoudendheid voelbaar wordt: leningen zijn vaker duurder en minder beschikbaar.
Banken worden voorzichtiger
De ECB meldt dat banken hun kredietvoorwaarden in het derde kwartaal hebben aangescherpt. Het gaat om de interne regels waarmee banken bepalen wie een lening krijgt en tegen welke voorwaarden. Banken zagen tegelijkertijd de vraag naar leningen dalen.
Dat betekent niet dat iedere aanvraag wordt afgewezen of dat iedere rente stijgt. Het signaal is breder: banken zijn voorzichtiger bij het verstrekken van nieuw geld, terwijl klanten zelf ook minder willen lenen. Zo’n combinatie kan investeringen en grote aankopen afremmen.
Bedrijven merken hogere kosten
Een tweede ECB-enquête onder bedrijven, gepubliceerd op maandag, maakt de gevolgen concreter. Een netto 46 procent van de ondervraagde ondernemingen meldde een hogere rente op bankleningen. Dat was een kwartaal eerder 42 procent.
Ook andere kosten liepen op. Een netto 27 procent zag hogere provisies en vergoedingen, terwijl 14 procent strengere eisen aan onderpand meldde. De beschikbaarheid van bankleningen nam volgens een netto 5 procent van de bedrijven af. Bij kleine en middelgrote ondernemingen bleef de behoefte aan krediet ongeveer gelijk, maar de toegang verslechterde wel.
Waarom dit ook spaarders raakt
De ECB gebruikt de bankenenquête om te beoordelen hoe haar rentebeleid doorwerkt in de economie. Strengere leenvoorwaarden remmen de bestedingen en investeringen al af, ook zonder een nieuwe renteverhoging. Dat kan de centrale bank voorzichtiger maken met verdere verkrapping, al is de enquête geen besluit over de rente.
Voor spaarders en beleggers is vooral het vervolg van belang. Minder kredietvraag kan wijzen op afkoeling van de economie, terwijl hogere financieringskosten de winst van bedrijven kunnen drukken. De volgende stap is daarom niet alleen wat de ECB met de rente doet, maar ook of banken hun eisen in het vierde kwartaal opnieuw aanscherpen.