De wereldwijde energiecrisis dreigt langer aan te houden dan gehoopt. Door de oorlog met Iran zijn de aanvoer van olie en brandstoffen ernstig verstoord. Vooral diesel is schaars geworden, met gevolgen voor transportbedrijven, consumenten en de wereldeconomie.
Het Internationaal Energieagentschap (IEA) waarschuwt in zijn nieuwste maandrapport dat de tekorten tot ver in 2027 kunnen aanhouden.
Wereldwijde dieseltekorten drijven prijzen op
De internationale dieselmarkt staat al maanden onder zware druk. Aanvallen op energievoorzieningen in het Midden-Oosten, lagere Russische exporten en problemen bij raffinaderijen hebben het aanbod sterk verminderd.
Volgens het IEA lag de wereldwijde export van diesel en vergelijkbare brandstoffen in september ongeveer 700.000 vaten per dag lager dan een jaar eerder. De gezamenlijke export vanuit Rusland en het Midden-Oosten daalde zelfs met 1,3 miljoen vaten per dag. Extra leveringen vanuit onder meer de Verenigde Staten en China konden dat verlies slechts gedeeltelijk opvangen.
Die schaarste heeft de prijzen naar uitzonderlijke hoogten gedreven. In september steeg de groothandelsprijs van diesel in Europa en de Verenigde Staten tot ongeveer 220 dollar per vat. Ook in Singapore kwam de prijs boven de 200 dollar uit.
Hoewel de prijzen inmiddels iets zijn gedaald, blijft diesel volgens het IEA bijna twee keer zo duur als ruwe olie en liggen de prijzen nog altijd ver boven het niveau van vóór de crisis.
Dat raakt veel meer dan alleen automobilisten. Diesel is essentieel voor vrachtvervoer, landbouw, industrie en internationale handel. Hogere brandstofkosten maken het duurder om goederen te produceren en te vervoeren. Bedrijven kunnen die extra kosten doorberekenen aan consumenten, waardoor ook de inflatie opnieuw onder druk kan komen te staan.
Olieprijs stijgt terwijl wereldwijde vraag instort
De problemen beperken zich niet tot diesel. Ook de internationale oliemarkt blijft kwetsbaar door de oorlog in het Midden-Oosten.
In september steeg de prijs van Noordzeeolie met ruim 26 dollar tot gemiddeld 116,89 dollar per vat. Op het moment dat het IEA zijn rapport opstelde, lag die prijs zelfs rond de 134 dollar. Sommige andere oliesoorten uit de Noordzee werden voor maximaal 160 dollar per vat verhandeld.
Tegelijkertijd zorgen de hoge prijzen en verslechterende economische vooruitzichten ervoor dat de vraag naar olie afneemt. Het IEA verwacht dat het wereldwijde olieverbruik dit jaar met 2,6 miljoen vaten per dag daalt tot gemiddeld 102,4 miljoen vaten.
Vooral diesel levert een belangrijke bijdrage aan die terugval. Volgens het energieagentschap is ongeveer een kwart van de verwachte daling van de olievraag aan deze brandstof toe te schrijven.
Ook de wereldwijde olieproductie krijgt een flinke klap. Het IEA verwacht dat het aanbod in 2026 gemiddeld met 5,8 miljoen vaten per dag afneemt tot 100,7 miljoen vaten. Voor 2027 wordt weliswaar een herstel voorzien, maar nieuwe aanvallen op energievoorzieningen en tankers kunnen dat herstel opnieuw verstoren.
IEA verwacht pas in 2027 verlichting
Ondanks de dalende vraag blijven de olievoorraden wereldwijd slinken. Eind september lagen de waargenomen voorraden volgens het IEA ongeveer 509 miljoen vaten onder het niveau van vóór de oorlog.
Vooral de dieselvoorraden baren zorgen. Normaal gesproken bouwen landen hun reserves op in aanloop naar de winter, wanneer de vraag naar verwarmingsbrandstoffen toeneemt. Dit jaar moesten verschillende landen juist hun voorraden aanspreken om tekorten op te vangen.
Het IEA verwacht dat raffinaderijen de komende maanden meer brandstoffen gaan produceren. Daardoor kan de dieselmarkt begin 2027 tijdelijk meer aanbod dan vraag laten zien. Dat betekent echter niet dat de problemen meteen voorbij zijn.
De extra productie is naar verwachting onvoldoende om de grote tekorten uit 2026 goed te maken. Volgens het energieagentschap zal het waarschijnlijk tot de tweede helft van 2027 duren voordat de verloren voorraden weer kunnen worden aangevuld.
Veel hangt daarbij af van het herstel van de brandstofexport vanuit het Midden-Oosten. Als die uitblijft, kan een verdere daling van de vraag nodig zijn om de markt in evenwicht te brengen. Dat zou opnieuw economische schade veroorzaken.
De ernst van de situatie blijkt ook uit de maatregelen van de G7. De zeven grote industrielanden kondigden begin oktober aan de vrijgave van eerder toegezegde strategische olievoorraden te versnellen. Daarbij krijgt diesel voorrang, zodat de brandstof zo snel mogelijk beschikbaar komt op de internationale markt.
Het bericht IEA waarschuwt: dieseltekorten houden aan tot diep in 2027 verscheen eerst op Newsbit.