Internet op zwart in Iran: kunnen burgers crypto blijven gebruiken?

De Iraanse overheid heeft donderdag de internettoegang in grote delen van het land afgesloten. De maatregel valt samen met grootschalige protesten tegen de verslechterende economische situatie en een historisch dieptepunt van de Iraanse rial tegenover de Amerikaanse dollar. De situatie roept een urgente vraag op: in hoeverre kunnen Iraniërs nog gebruikmaken van cryptovaluta nu het internet is weggevallen?

Volgens gegevens afkomstig van Statista gebruiken naar schatting zeven miljoen Iraniërs cryptovaluta. Dat is een aanzienlijk aantal in een land met ongeveer 92 miljoen inwoners. Onderzoeksbureau TRM Labs berekende dat er tussen januari en juli 2025 voor circa 3,7 miljard dollar aan cryptotransacties door Iran stroomde. Voor veel burgers geldt crypto als een alternatief om spaargeld te beschermen tegen inflatie en valutadevaluatie.

Waarom crypto populair is in Iran

Iran kampt al jaren met internationale sancties, beperkte toegang tot buitenlandse valuta en strenge kapitaalcontroles. Daardoor hebben burgers weinig vertrouwen in het traditionele financiële systeem. Cryptovaluta, zoals Bitcoin, bieden in theorie een manier om waarde op te slaan of geld te versturen zonder tussenkomst van banken of overheden.

Internationaal wordt dat beeld gedeeld. Bitwise-CEO Hunter Horsley stelde recent dat Bitcoin in landen met economische instabiliteit kan functioneren als een vorm van digitale waardeopslag. Dat idee botst echter met de realiteit van een internetblokkade.

Internetblokkade bemoeilijkt cryptogebruik

Voor het versturen en bevestigen van cryptotransacties is normaal gesproken een internetverbinding nodig. Door het afsluiten van het internet wordt het voor Iraniërs dus aanzienlijk moeilijker om actief gebruik te maken van crypto. Toch bestaan er technologieën die dit probleem deels kunnen omzeilen.

Starlink als mogelijke noodoplossing

Een veelbesproken optie is Starlink, het satellietinternetnetwerk van Elon Musk. Dit systeem kan internet leveren in gebieden waar geen vaste verbinding beschikbaar is. Tijdens een eerdere internetstoring in juni 2025 werd Starlink al ingezet om delen van Iran weer online te krijgen.

Sinds de nieuwe blokkade klinken opnieuw oproepen aan Musk om Starlink beschikbaar te maken. Onbevestigde berichten suggereren dat dit mogelijk al is gebeurd. Starlink werkt met schotelantennes die verbinding maken met satellieten, die data wereldwijd doorgeven via laserverbindingen en grondstations.

Bitcoin via satellieten en Bluetooth

Naast Starlink zijn er andere technologische oplossingen in ontwikkeling. Het Bitcoin-infrastructuurbedrijf Blockstream beschikt over een satellietnetwerk dat Bitcoin-data wereldwijd uitzendt. Hierdoor kunnen gebruikers transacties ontvangen zonder internet, al is er uiteindelijk wel een online verbinding nodig om deze definitief op de blockchain te bevestigen.

Ook de gedecentraliseerde berichtenapp Bitchat wint aan populariteit. Deze app maakt gebruik van een Bluetooth-meshnetwerk, waarbij berichten van telefoon naar telefoon worden doorgestuurd. Gebruikers hebben ontdekt dat via dit netwerk ook Bitcoin-transactiedata kan worden verzonden. Volgens Chromestats is Bitchat sinds de lancering meer dan 1,4 miljoen keer gedownload, met een sterke stijging in de afgelopen dagen.

Ontwikkeling van crypto zonder internet

Ondertussen werken ontwikkelaars aan oplossingen die crypto verder los moeten maken van het internet. In mei 2025 werd Darkwire gepresenteerd, een project dat langeafstandsradio gebruikt om een gedecentraliseerd netwerk op te zetten voor het verzenden van data, waaronder Bitcoin-transacties. Het project bevindt zich nog in een vroege ontwikkelfase.

Daarnaast bestaat Machankura, een oplossing die in 2022 werd ontwikkeld door de Zuid-Afrikaanse softwareontwikkelaar Kgothatso Ngako. Deze technologie maakt het mogelijk om Bitcoin te verzenden en ontvangen via het mobiele telecomnetwerk, zonder actieve internetverbinding. Volgens Forbes kan dit vooral in landen met beperkte digitale infrastructuur een belangrijke rol spelen.

Beperkingen blijven groot

Hoewel deze technologieën laten zien hoe flexibel en innovatief de cryptosector is, blijven de praktische beperkingen aanzienlijk. In vrijwel alle gevallen is er uiteindelijk een internetverbinding nodig om transacties definitief te bevestigen.

Zolang de Iraanse overheid het internet afsluit, blijft grootschalig cryptogebruik moeilijk en onzeker. Tegelijkertijd onderstrepen de ontwikkelingen hoe belangrijk digitale alternatieven worden voor burgers in landen met economische en politieke onrust. Crypto blijft daarmee, ondanks alle obstakels, een veelbesproken uitweg in tijden van crisis.