Het omstreden box 3-plan van minister Heinen lijkt het te gaan halen. D66, VVD en CDA hebben JA21, SGP en BBB achter zich, de Tweede Kamer stemt mogelijk al deze week en in de Eerste Kamer ontbreekt nog één zetel.
Voor de meeste beleggers is dat goed nieuws: vanaf 2029 betalen zij alleen nog belasting over winst die zij ook echt hebben gemaakt. Voor wie zijn vermogen in crypto, goud of zilver aanhoudt, is het dat niet. Die groep blijft minstens een jaar langer hangen in het oude systeem, en het kabinet vindt dat kennelijk geen probleem.
Twee stelsels naast elkaar
De kern van het plan is simpel. Aandelen, obligaties en opties verhuizen in 2029 naar een vermogenswinstbelasting: je rekent af bij verkoop, over het verschil tussen aankoop- en verkoopprijs. Papieren winst blijft onbelast tot je hem verzilvert. Dat is eerlijk, en het is precies waar beleggers jarenlang om hebben gevraagd.
Crypto en edelmetaal gaan niet mee. Zij vallen juridisch niet onder de “financiële instrumenten” waarop de wet is geschreven, en voor een aparte regeling is volgens het kabinet geen tijd. Daarom blijven zij in 2029 onder een vermogensaanwasbelasting: belasting over de waardestijging in een jaar, ongeacht of je iets hebt verkocht. Stijgt je Bitcoin-positie in 2029 van 20.000 naar 30.000 euro, dan betaal je over die 10.000 euro, ook als je geen cent hebt gecasht. Pas in 2030, op zijn vroegst, zou crypto alsnog overstappen.
Staatssecretaris Eerenberg verwacht niet dat beleggers daarvoor in beweging komen. “Is dat zo erg dat mensen voor één jaar de moeite nemen om te verkassen? Dat lijkt mij nogal een heftig besluit”, zei hij in de Kamer.
Dat is de inschatting van een bestuurder, niet van iemand met eigen geld in crypto. Crypto beweegt in een jaar makkelijk 50 procent omhoog en daarna weer omlaag. Wie in 2029 op papier wint en in 2030 verliest, heeft belasting betaald over winst die hij nooit heeft gezien. Of dat verlies later volledig verrekend kan worden, hangt af van overgangsregels die nog niet bestaan.
Dezelfde Bitcoin, twee tarieven
Het echte probleem zit niet in het jaar vertraging, maar in wat dat jaar doet met de markt. Een Bitcoin-ETF is wél een financieel instrument. Wie in 2029 Bitcoin koopt via een fonds bij een broker, valt dus onder het gunstige winststelsel.
Wie dezelfde Bitcoin koopt bij een Nederlandse cryptobeurs, of hem in eigen beheer bewaart, valt onder het aanwasstelsel. Zelfde munt, zelfde koers, zelfde risico, andere belasting. Het enige verschil is de verpakking.
De uitkomst laat zich raden. Een rationele belegger verkoopt zijn munten bij Bitvavo of een andere Nederlandse aanbieder en koopt ze terug als ETF bij een buitenlandse broker. Het geld verlaat de Nederlandse sector die de afgelopen jaren onder MiCA vergunningen heeft aangevraagd, compliance heeft opgetuigd en personeel heeft aangenomen, en stroomt naar fondsen van Amerikaanse vermogensbeheerders. Hetzelfde geldt voor de edelmetaalhandel: fysiek goud bij een Nederlandse handelaar wordt fiscaal onaantrekkelijker dan een goud-ETF bij een broker.
En het raakt de kern van wat crypto is. Zelf je sleutels beheren is geen hobby van een paar fanatiekelingen, het is de reden dat Bitcoin bestaat. Een belastingstelsel dat eigen beheer straft en de beursgenoteerde tussenpersoon beloont, zegt tegen Nederlandse cryptobezitters: geef je munten uit handen, dan krijg je korting.
De Raad van State zag het ook
Dit is geen klacht uit de cryptohoek alleen. De Raad van State, het hoogste adviesorgaan van de regering, noemde het onderscheid tussen crypto en edelmetaal enerzijds en fondsen anderzijds juridisch kwetsbaar en waarschuwde dat het tot rechtszaken kan leiden.
Dat is geen loze dreiging. De staat heeft de afgelopen jaren de ene na de andere box 3-zaak verloren, precies omdat beleggers werden belast over rendement dat zij niet hadden gemaakt. Nu wordt dat probleem opgelost voor aandelenbezitters en bewust in stand gehouden voor een kleinere groep. Als er één recept is voor een nieuwe gang naar de Hoge Raad, dan is het dit.
Toch drukt het kabinet door. Eerenberg erkende het risico en noemde het “inherent aan deze route”. JA21, dat eerder nog kritiek had op het plan, lijkt nu gewoon voor te stemmen. De haast is begrijpelijk: het huidige box 3 is onhoudbaar en er moet iets komen. Maar haast is geen reden om een groep beleggers een jaar lang anders te behandelen dan hun buurman met een ETF.
Wat er moet gebeuren
De oplossing is niet ingewikkeld. Eén ingangsdatum voor alle vermogen, of crypto en edelmetaal in 2029 tijdelijk buiten de aanwasbelasting laten tot de aparte wet er is. Dat kost de schatkist weinig, want het gaat om een fractie van de 17,6 miljard euro die het kabinet na 2031 toch al niet gedekt heeft, en het voorkomt dat Nederland zijn eigen cryptosector een jaar lang een concurrentienadeel geeft dat het daarna niet meer terugdraait.
Een belasting die twee identieke beleggingen verschillend behandelt op basis van de verpakking is geen fiscaal beleid. Het is industriebeleid, en dan wel tegen de eigen industrie.
Het bericht Kabinet-Jetten dreigt Nederlandse cryptosector kapot te maken verscheen eerst op Newsbit.