Kan Trump worden afgezet nu de Democraten het Congres hebben?

Donald Trump dreigt na de Amerikaanse verkiezingen opnieuw te worden afgezet. De Democraten krijgen mogelijk meer macht in het Congres en kunnen daarmee een nieuwe afzettingsprocedure beginnen.

Volgens het Amerikaanse zakenblad Forbes groeit de discussie daarover binnen de partij. Maar zelfs als de Democraten doorzetten, is het nog maar de vraag of Trump daadwerkelijk het Witte Huis moet verlaten.

Democraten krijgen macht om Trump aan te pakken

De Democraten boekten dinsdag een overtuigende verkiezingsoverwinning. Volgens de voorlopige uitslagen hadden ze 52 zetels in de Senaat veroverd en lagen ze op koers om ook de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden te behalen.

Daarmee verandert de politieke machtsverhouding in Washington ingrijpend. De Democraten kunnen onderzoeken beginnen naar het handelen van Trump en belangrijke betrokkenen verplichten om documenten te overhandigen of onder ede te getuigen.

Er liggen al plannen klaar voor onderzoeken naar onder meer Trumps aandelenhandel, zijn banden met Jeffrey Epstein en zijn contacten met Elon Musk.

Maar een onderzoek is iets anders dan een afzettingsprocedure. Voor dat laatste, in de Verenigde Staten bekend als impeachment, bestaat binnen de partij veel minder enthousiasme.

Voormalig vicepresident Kamala Harris waarschuwde deze week dat een nieuwe afzettingspoging kostbare tijd en middelen zou verspillen. Volgens haar kunnen Democraten zich beter richten op onderzoeken en het ter verantwoording roepen van de regering.

Ook andere prominente Democraten vrezen dat een nieuwe confrontatie Trump juist sterker maakt. Een langdurige politieke strijd zou zijn achterban kunnen mobiliseren richting de presidentsverkiezingen van 2028.

Kan Donald Trump daadwerkelijk worden afgezet?

Juridisch is het mogelijk, maar politiek is het bijzonder lastig. Zelfs met een meerderheid in beide kamers van het Congres kunnen de Democraten Trump niet zomaar uit zijn functie zetten.

Een afzettingsprocedure begint in het Huis van Afgevaardigden. Daar is een gewone meerderheid voldoende om de president officieel in staat van beschuldiging te stellen.

Vervolgens moet de Senaat beslissen of Trump daadwerkelijk wordt veroordeeld en uit zijn ambt wordt gezet. Daarvoor is een tweederdemeerderheid nodig, oftewel 67 van de 100 senatoren.

Met 52 Democratische zetels zouden dus minstens vijftien Republikeinse senatoren moeten meestemmen. Dat lijkt onder de huidige politieke verhoudingen uiterst onwaarschijnlijk.

Trump heeft dit proces bovendien al twee keer meegemaakt. In 2019 werd hij aangeklaagd vanwege zijn optreden tegenover Oekraïne. In 2021 volgde een tweede procedure vanwege zijn rol rond de bestorming van het Capitool.

Beide keren sprak de Senaat hem vrij. Bij de tweede procedure stemden slechts zeven Republikeinse senatoren voor een veroordeling.

Wat betekent de politieke strijd voor Europa?

Ook voor Europa is de machtsstrijd in Washington belangrijk. Trump speelt een grote rol in de Amerikaanse handelsbetrekkingen, het beleid tegenover Rusland en de toekomst van de NAVO.

Een Democratische meerderheid kan zijn regering scherper controleren en politieke druk uitoefenen op belangrijke besluiten. Dat betekent echter niet dat de president automatisch zijn bevoegdheden verliest.

Voor Europese regeringen en bedrijven blijft vooral van belang hoeveel ruimte Trump behoudt om zijn economische en buitenlandse beleid uit te voeren. Een verdeeld Washington kan nieuwe wetgeving bemoeilijken, terwijl de president op andere terreinen zelfstandig kan blijven handelen.

Ook financiële markten, waaronder de cryptomarkt, kunnen gevoelig zijn voor veranderingen in het Amerikaanse handelsbeleid en de politieke onzekerheid. Een rechtstreeks koerseffect van een mogelijke afzettingsprocedure staat echter niet vast.

Onder Amerikaanse kiezers bestaat ondertussen wel steun voor een nieuwe poging. Uit een peiling van Politico blijkt dat 50 procent vindt dat Democraten Trump moeten proberen af te zetten. Nog eens 54 procent denkt dat hij zich schuldig heeft gemaakt aan feiten die een afzettingsprocedure rechtvaardigen.

Binnen de Democratische Partij blijft de verdeeldheid groot. Politici als Alexandria Ocasio-Cortez steunen een nieuwe procedure, terwijl partijleider Hakeem Jeffries alle mogelijkheden openhoudt.

Trump zelf lijkt de confrontatie niet uit de weg te gaan. Tijdens een recente bijeenkomst in Texas waarschuwde hij zijn aanhangers al dat de Democraten hem opnieuw zouden proberen af te zetten als ze de verkiezingen wonnen.