Bij een gewone bank kunnen verdachte rekeningen worden geblokkeerd. Maar bij cryptomunten ligt dat een stuk ingewikkelder.
Bitcoin en Ethereum zijn juist ontworpen om zonder centrale beheerder te werken, waardoor het vrijwel onmogelijk is om deze munten te bevriezen.
Toch lukt het na grote hacks soms om gestolen crypto stil te zetten. Wie heeft eigenlijk de macht om dat te doen, en waarom kan het bij sommige munten wel en bij andere niet?
Miljarden aan crypto tegengehouden
Bij de recordhack van Binance verdween volgens de beurs ongeveer 5,6 miljard euro.
Binance meldde later dat circa 2,5 miljard euro was bevroren of op andere manieren onderschept.
Bij Mercado Bitcoin werd onlangs ongeveer 44 miljoen euro gestolen, waarvan circa 8 miljoen euro kon worden geblokkeerd.
Dat klinkt alsof gestolen munten eenvoudig kunnen worden stilgezet, maar meestal is juist het tegenovergestelde waar.
Geen centrale knop voor Bitcoin en Ethereum
Bitcoin en Ethereum zijn gedecentraliseerde netwerken. Dat betekent dat niet één bedrijf of overheid de controle heeft.
Als een hacker gestolen munten in een eigen wallet bewaart, kan zelfs de politie ze niet zomaar laten blokkeren.
Dat is ook een bewuste keuze. Veel voorstanders van crypto vinden het belangrijk dat niemand zomaar het geld van een ander kan bevriezen.
Om gestolen munten toch tegen te houden, zouden grote delen van het netwerk moeten samenwerken. Een andere mogelijkheid is om de netwerkregels aan te passen, maar ook daarvoor is brede steun nodig.
Het is daardoor niet alleen technisch moeilijk om gestolen crypto te bevriezen. Zo’n ingreep kan ook op principieel verzet stuiten binnen de gemeenschap.
Stablecoinbedrijven en beurzen kunnen wel ingrijpen
Bij stablecoins ligt de controle anders. Tether en Circle geven respectievelijk USDT en USDC uit en kunnen adressen via de software achter die munten blokkeren.
Tether mag dat volgens zijn voorwaarden doen wanneer de wet het vereist of wanneer het bedrijf ingrijpen zelf nodig vindt.
Circle behoudt eveneens het recht om op eigen initiatief adressen te blokkeren bij vermoedelijke illegale activiteiten. Een geldig overheidsbevel kan het bedrijf daarnaast verplichten geld te bevriezen of af te staan.
Dat gebeurde na de hack van Mercado Bitcoin. Onderzoekers en opsporingsdiensten volgden de buit, waarna stablecoinuitgevers volgens Chainalysis ongeveer 8 miljoen euro blokkeerden.
Tether zette daarvan ruim 3,5 miljoen euro aan USDT stil. De autoriteiten brachten de zaak aan het rollen, maar de uitgevers voerden de blokkades uit.
Een cryptobeurs kan eveneens ingrijpen wanneer zij de wallet of het account van een klant beheert. De beurs kan opnames stoppen of tegoeden vastzetten, bijvoorbeeld na een intern onderzoek of een bevel van justitie.
Staan bitcoin of ether in een eigen wallet, dan heeft de beurs die directe controle niet. Bij Binance is bovendien niet bekend welk deel van de gemelde 2,5 miljard euro daadwerkelijk werd bevroren en welk deel op een andere manier werd onderschept.
Polygon overweegt een zwaardere ingreep
Polygon laat zien wat er nodig is wanneer een netwerk zelf moet ingrijpen.
De gekozen blokproducenten hebben vijf adressen met ruim 70 miljoen POL al geblokkeerd. De munten kunnen daardoor niet worden verplaatst, maar zijn nog niet teruggegeven.
Een voorstel binnen Polygon wil de saldi via een netwerkupdate naar hersteladressen verplaatsen. Daarvoor moeten het governanceproces en de noodzakelijke netwerkpartijen instemmen.
Een hard fork kan bij brede steun als gezamenlijke update worden doorgevoerd en leidt dus niet automatisch tot een splitsing. Het verschil blijft duidelijk: een stablecoinbedrijf of beurs kan binnen zijn eigen systeem besluiten, maar een ingreep in een gedecentraliseerd netwerk vereist brede samenwerking.