De Nederlandse cryptosector is in rep en roer door het nieuwe plan van het kabinet voor box 3. Vanaf 2028 komt er een vermogenswinstbelasting, terwijl crypto-investeerders een aantal jaar worden belast over papieren winsten.
Wie dezelfde munt in een beursverpakking koopt, ontspringt die dans. Zo stuurt het plan beleggers weg van iets waar crypto juist om draait: zelf de baas zijn over je eigen munten. Bedrijven zijn de dupe en de Nederlandse Vereniging Cryptodienstverleners (NVC) stelt dat het verschil nu prima nog te repareren is.
Box 3 en crypto: eerst papieren winst
De NVC is de brancheclub van Nederlandse cryptobedrijven, met leden als Bitvavo en Bitonic. Samen met de Blockchain Netherlands Foundation (BCNL) publiceerde ze een stuk met hun standpunt.
Om de onrust te snappen, moeten we eerst even terug. Box 3 is de belasting over spaargeld en beleggingen. Nu rekent de Belastingdienst daarbij met een vast, verzonnen rendement.
Dat mag niet zomaar, oordeelde de Hoge Raad in 2021. Wie in werkelijkheid minder verdiende, kan dat inmiddels aantonen en betaalt dan minder. Het huidige systeem is dus een noodoplossing.
Dat moet vanaf 2028 eerlijker. Het eerste plan was een vermogensaanwasbelasting: elk jaar belasting over de waardestijging van je bezit, ook als je niets verkoopt. Je betaalt dan over papieren winst, die alleen op je scherm bestaat.
In februari haalde dat plan de Tweede Kamer, maar het viel bij beleggers in het verkeerde keelgat. Wie dit jaar belasting betaalt over koerswinst, kan die winst volgend jaar alweer kwijt zijn. De Eerste Kamer stelde de stemming keer op keer uit.
Op 29 september kwam het kabinet daarom met een nieuwe route: de vermogenswinstbelasting. Daarbij betaal je pas belasting als je verkoopt en de winst echt binnenhaalt.
Die regel geldt vanaf 2028 voor aandelen, obligaties en andere financiële instrumenten, een groep beleggingen die de wet apart benoemt. Volgens het kabinet valt zo’n 90 procent van het belegde vermogen in box 3 eronder.
Crypto hoort juridisch niet bij die groep. Daardoor blijft voor box 3 crypto in 2028 en 2029 het eerste plan gelden: jaarlijks belasting over papieren winst.
Edelmetaal zit in hetzelfde schuitje. Wie goudstaven of zilveren munten bezit, zelf of via een bewaarder, betaalt in die jaren ook over papieren winst. Pas in 2030 zouden crypto en edelmetaal overstappen op betalen bij verkoop.
Dezelfde Bitcoin, andere rekening
Het pijnlijke punt zit in de verpakking. Wie Bitcoin (BTC) koopt via een Exchange-Traded Product (ETP), een beursproduct dat de koers van Bitcoin volgt, bezit juridisch een financieel instrument. Die belegger rekent al vanaf 2028 pas af bij verkoop.
In het paper staat het zo: “De verpakking bepaalt zo het belastingmoment, niet de belegging.” Volgens de NVC en BCNL hoort crypto daarom gewoon bij aandelen: “Het principe is breder dan crypto: dezelfde belegging, dezelfde belasting.”
De NVC rekent een voorbeeld door. Iemand heeft op 1 januari 2028 voor 20.000 euro aan bitcoin. De koers verdubbelt dat jaar en halveert in 2029, waarna hij voor dezelfde 20.000 euro verkoopt.
Netto heeft hij niets verdiend. Toch betaalt de bezitter van echte bitcoin 6.840 euro over de papieren winst van 2028. Dat is 36 procent belasting over de winst boven een vrijstelling van 1.000 euro. De ETP-belegger betaalt niets.
Het verlies van 2029 helpt hem niet. Dat mag hij alleen aftrekken van winst in latere jaren, niet terugboeken naar 2028.
En de belastingaanslag, de rekening van de Belastingdienst, valt pas een jaar later op de mat. Dan is de koers al gehalveerd.
Wie geen spaargeld heeft, moet dan zo’n 34 procent van zijn resterende bitcoin verkopen om de fiscus te betalen. Vooral jonge en kleine beleggers zouden zo van een koude kermis thuiskomen, waarschuwt de sector.
Cryptobedrijven zijn de dupe
De rekening belandt ook bij de bedrijven. Wie het voordeel wil, ruilt zijn crypto vóór 2028 om voor een ETP. Dat kan zonder belastinggevolgen, en volgens de NVC zal een groot deel van de bezitters die stap zetten.
Voor munten zonder beursvariant rest alleen verkopen. De schatkist wint daar volgens de organisaties niets mee, terwijl het geld wegvloeit uit de Nederlandse markt.
Die markt staat onder toezicht van de Autoriteit Financiële Markten (AFM), de waakhond van de financiële sector. Bij Nederlandse cryptobedrijven werken ruim 1.250 mensen, en ze investeerden fors in vergunningen en veilige bewaring.
Box 3 geldt alleen voor Nederlanders, dus internationale partijen merken er weinig van. “Omzet, werkgelegenheid, toezicht en belastingafdracht verschuiven zo naar het buitenland”, waarschuwt het paper.
Daar komt bij dat toezichthouders al jaren adviseren alleen bij bedrijven met een vergunning te handelen. Het plan duwt beleggers daar juist van weg, aldus de NVC en BCNL: “Fiscaal beleid en toezichtbeleid werken zo tegen elkaar in.”
Kan crypto wél meegenomen worden?
Ja, stelt de cryptosector. Het kabinet regelt de nieuwe aanpak via een novelle: een apart wetsvoorstel dat een wet aanpast die al bij de Eerste Kamer ligt. Daar kan volgens de NVC één extra categorie bij, op dezelfde manier.
Die omweg is nodig omdat de Eerste Kamer zelf niets aan een wet mag veranderen. De senaat kan alleen ja of nee zeggen.
Staatssecretaris van Financiën Eelco Eerenberg ziet dat anders. JA21-Kamerlid Michiel Hoogeveen vroeg op 1 oktober waarom crypto niet direct meegaat. Volgens Eerenberg kan dat feitelijk niet.
Zijn uitleg: voor start-up-aandelen staat in de wet al een uitzondering, waarbij je pas bij verkoop betaalt. Die kan hij uitbreiden naar andere financiële instrumenten. Voor crypto die mensen zelf bezitten, zou zo’n haakje ontbreken.
Daarbij zette hij crypto naast Pokémonkaarten, cognac en goud, zo staat in het paper. De NVC schiet dat argument af: “Dat het gewoon niet kan, is een keuze, geen feit.”
Wat crypto is, staat namelijk al vastgelegd in de Europese cryptowet Markets in Crypto-Assets (MiCA). Aanbieders hebben een vergunning nodig en vallen onder streng toezicht, net als banken. Voor cognac geldt dat niet.
Ook het argument dat de uitvoering te lastig is, draait de NVC om. Via DAC8, Europese regels die cryptobedrijven verplichten klantgegevens aan de fiscus te geven, krijgt de Belastingdienst vanaf januari 2027 al transacties en waarden binnen.
Banken kunnen in 2028 juist nog geen gegevens over aandelen doorgeven voor de vooraf ingevulde aangifte. Toch gaan aandelen wél mee.
Twee jaar, of veel langer
In de Eerste Kamer zou Eerenberg de achterstelling van cryptobeleggers later hebben afgedaan als de ”prijs van de versnelde route”.
Dat het bij twee jaar blijft, gelooft de NVC niet. De overstap in 2030 is alleen een voornemen in een brief aan de Tweede Kamer, nog geen wet. De planning van box 3 schuift al jaren op, en eerder noemde het ministerie zelfs 2032.
Haalt 2030 het niet, dan dreigt volgens de organisaties een blijvend verschil: “Het tijdelijke onderscheid wordt dan structureel.”
Veel tijd om het plan aan te passen is er niet. Beide Kamers moeten de novelle vóór 31 december aannemen. Lukt dat niet, dan blijft het huidige systeem met het verzonnen rendement nog minstens een jaar gelden.
Daarnaast wankelt de financiering. Betalen bij verkoop levert de schatkist voorlopig miljarden minder op. Dat gat wilde het kabinet deels dichten bij kleine spaarders, maar daar is in de Tweede Kamer geen meerderheid voor.
Minister van Financiën Eelco Heinen beloofde een nieuw voorstel, zonder te zeggen waar het geld dan vandaan komt. Terwijl de eigen begrotingsregels stellen dat het kabinet bij elke wijziging juist moet aangeven hoe die wordt betaald.
Volgens oud-directeur van de Nederlandse Bank Lex Hoogduin is het een ”volgende stap op weg naar ondermijning van de positie van de minister”. ”Het is financieel wanbeleid,” schrijft hij stellig.
Ook de Raad van State, die het kabinet adviseert over nieuwe wetten, krijgt de klus niet op tijd af. Het advies komt op zijn vroegst op 19 oktober.
De sector wil dat crypto per 1 januari 2028 gewoon meegaat in de novelle. Lukt dat niet, dan vraagt de NVC ten minste om uitstel van betaling: de belasting over papieren winst pas betalen bij verkoop of in 2030, zonder rente.
Verlies zou je dan ook moeten kunnen aftrekken van winst uit het jaar ervoor. Eind oktober laat de Belastingdienst weten of hij het plan kan uitvoeren, en dan wordt zichtbaar hoeveel ruimte er nog is om crypto alsnog aan boord te halen.
Het bericht Nederlandse cryptosector in verzet om box 3-plan: ‘dezelfde belegging, dezelfde belasting’ verscheen eerst op Newsbit.