Nieuwe cryptoregels geven fiscus meer inzicht, maar groot deel blijft buiten beeld

Belastingdiensten krijgen vanaf volgend jaar veel meer informatie over cryptobeleggers. Grote cryptobeurzen moeten klantgegevens en transacties gaan rapporteren, waarna landen deze informatie met elkaar kunnen delen. Toch blijft er een opvallend gat bestaan.

Uit nieuw onderzoek van Chainalysis blijkt dat vooral crypto in eigen wallets en activiteiten via DeFi lastig automatisch in kaart te brengen zijn. Voor beleggers wordt het verschil tussen handelen via een cryptobeurs en rechtstreeks op de blockchain daardoor steeds belangrijker.

Cryptobeurzen gaan steeds meer gegevens delen

Centraal staat het Crypto-Asset Reporting Framework, kortweg CARF. Dit internationale systeem van de OESO moet belastingdiensten veel beter zicht geven op cryptobezit en transacties.

Het principe is vergelijkbaar met wat bij banken al langer gebeurt. Cryptobeurzen en andere dienstverleners die onder CARF vallen, moeten gegevens over klanten en transacties verzamelen. Die informatie kan vervolgens worden gedeeld met de belastingdienst van het land waar iemand belastingplichtig is.

Voor de meeste deelnemende landen begint de internationale uitwisseling van deze gegevens in 2027.

Voor iemand die zijn Bitcoin (BTC) of Ethereum (ETH) koopt en verkoopt via een grote centrale cryptobeurs, wordt het daardoor moeilijker om buiten beeld van de fiscus te blijven. De beurs kent immers de identiteit van zijn klanten en beschikt over gegevens over hun handelsactiviteiten.

Chainalysis benadrukt dat juist dit deel van de cryptomarkt relatief eenvoudig te controleren is. Een groot deel van de handel vindt intern op centrale beurzen plaats en deze platforms weten doorgaans wie hun klanten zijn.

Eigen wallets en DeFi maken het ingewikkelder

Anders wordt het wanneer crypto van een beurs wordt gehaald en naar een eigen wallet gaat.

Een belegger kan vanuit zo’n wallet bijvoorbeeld handelen op een DeFi-platform, stakingbeloningen ontvangen of rechtstreeks crypto naar iemand anders sturen. Er is dan niet altijd een centrale cryptobeurs die alle gegevens kan verzamelen en doorgeven.

Precies daar ziet Chainalysis een groot gat.

Het bedrijf schat dat in 2025 wereldwijd minstens 457 miljard dollar aan mogelijk belastingrelevante activiteit rechtstreeks op zes grote blockchains plaatsvond. Daarvan viel slechts veertien procent binnen het praktische bereik van CARF.

Die 457 miljard dollar moet wel voorzichtig worden geïnterpreteerd. Het is geen bedrag aan onbetaalde belasting. Chainalysis telt onder meer gerealiseerde winsten, inkomsten uit mining, staking en lending en betalingen met crypto mee. Bovendien kunnen belastingregels per land verschillen.

Buiten beeld betekent niet belastingvrij

Voor cryptobeleggers zit hier een belangrijk verschil.

Een transactie vanuit een eigen wallet kan buiten de automatische rapportage van CARF vallen, maar is daarmee niet automatisch verborgen. Openbare blockchains slaan transacties permanent op.

Chainalysis wijst er bovendien op dat belastingdiensten blockchainanalyse kunnen gebruiken om geldstromen tussen wallets te volgen en activiteiten op buitenlandse of gedecentraliseerde platforms te onderzoeken.

Het grootste probleem voor belastingdiensten is daarom vaak niet het vinden van de transactie, maar het compleet krijgen van het verhaal erachter.

Stel dat iemand Bitcoin bij beurs A koopt, deze naar een eigen wallet stuurt en jaren later bij beurs B verkoopt. Beurs B kan de verkoop rapporteren, maar weet mogelijk niet voor welk bedrag de Bitcoin oorspronkelijk is gekocht. Volgens Chainalysis kunnen daardoor gaten ontstaan bij het berekenen van winst en verlies.

Ook transacties uit het verleden vallen niet alsnog automatisch onder CARF. Het systeem werkt niet met terugwerkende kracht.

Voor beleggers betekent de komst van CARF dus vooral dat cryptobeurzen steeds minder een blinde vlek voor belastingdiensten worden. Eigen wallets en DeFi zijn ingewikkelder, maar ook daar betekent buiten de automatische rapportage vallen nadrukkelijk niet dat transacties onzichtbaar of belastingvrij zijn.