De grootste oliebedrijven ter wereld verdienen miljarden dollars extra door de oorlog met Iran. Shell, BP, Chevron en ExxonMobil hebben uitzonderlijk sterke kwartaalcijfers gepresenteerd, vooral dankzij de sterk gestegen winsten op de verwerking van ruwe olie.
Terwijl de bedrijven hun schulden afbouwen en aandeelhouders belonen, betalen automobilisten en huishoudens steeds meer voor energie.
Shell, BP en Chevron zien winsten fors stijgen
Shell boekte in het derde kwartaal een nettowinst van 10,81 miljard dollar. Dat is bijna een verdubbeling ten opzichte van de 5,43 miljard dollar in dezelfde periode vorig jaar. Het resultaat lag bovendien boven de verwachtingen van analisten.
Het bedrijf kondigde direct aan voor 5 miljard dollar aan eigen aandelen terug te kopen. Daarmee profiteren aandeelhouders rechtstreeks van de hogere winst.
Ook het Franse TotalEnergies zag de winst sterk toenemen. De aangepaste nettowinst steeg van 4 miljard naar 9,1 miljard dollar. Het concern wil in het vierde kwartaal voor 2,5 miljard dollar aan eigen aandelen inkopen en is van plan dat bedrag in het eerste kwartaal van 2027 opnieuw uit te geven aan aandeleninkoop.
Bij BP was de stijging nog opvallender. De aangepaste kwartaalwinst kwam uit op 8,46 miljard dollar, tegenover 2,2 miljard dollar een jaar eerder. Het is de hoogste kwartaalwinst sinds het bedrijf zijn huidige manier van winstberekening gebruikt.
Het Amerikaanse Chevron zag de winst bijna verdrievoudigen tot 9,9 miljard dollar, vergeleken met 3,5 miljard dollar vorig jaar.
Ook ExxonMobil overtrof de verwachtingen van analisten. Opvallend genoeg verdiende het bedrijf voor het eerst in minstens zes jaar meer aan raffinage dan aan het winnen van olie en gas.
Oorlog met Iran jaagt raffinagewinsten omhoog
De belangrijkste verklaring voor de winstexplosie ligt bij de raffinaderijen. Daar wordt ruwe olie verwerkt tot onder meer benzine, diesel en vliegtuigbrandstof.
Sinds het uitbreken van de oorlog tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran eind februari staat de wereldwijde brandstofvoorziening onder druk. De scheepvaart door de Straat van Hormuz is verstoord en aanvallen op raffinaderijen hebben de beschikbaarheid van brandstoffen verder beperkt.
Daardoor zijn de marges op het verwerken van olie sterk gestegen. Shell behaalde in het derde kwartaal een raffinagemarge van 42 dollar per vat. Bij TotalEnergies was dat 33,20 dollar per vat. Beide bedrijven zagen hun marges ongeveer verviervoudigen ten opzichte van een jaar eerder.
Bij BP steeg de gemiddelde raffinagemarge van 15,80 dollar naar 46,70 dollar per vat. Chevron verdiende alleen al met zijn raffinageactiviteiten 4,9 miljard dollar, tegenover 1,1 miljard dollar vorig jaar.
Dat verschil is belangrijk. De olieprijs zelf was gedurende het kwartaal sterk wisselvallig. De prijs van Brentolie bewoog tussen ongeveer 68 en 132 dollar per vat. De uitzonderlijke winsten komen dus niet uitsluitend door duurdere ruwe olie, maar vooral doordat de verkoopprijzen van geraffineerde brandstoffen sterk zijn gestegen.
Consumenten betalen meer, oliebedrijven bouwen schulden af
Voor consumenten heeft de ontregeling van de energiemarkt een heel andere uitwerking. Hogere brandstofprijzen maken autorijden en transport duurder. Ook huishoudens kunnen de gevolgen merken wanneer stijgende energieprijzen doorwerken in hun gas- en elektriciteitsrekening.
Tegelijkertijd gebruiken verschillende oliebedrijven de extra inkomsten om hun financiële positie te versterken.
BP genereerde in het derde kwartaal 14,8 miljard dollar aan operationele kasstroom. De nettoschuld daalde naar 13,9 miljard dollar, waarmee het bedrijf zijn schulddoelstelling een jaar eerder dan gepland bereikte.
Chevron verminderde zijn schulden in één kwartaal met 3,5 miljard dollar. ExxonMobil bracht zijn schuldpositie met 8 miljard dollar terug.
Niet alle extra inkomsten vloeien dus direct naar aandeelhouders. Toch blijft de beloning van beleggers aanzienlijk. Shell en TotalEnergies kondigden miljarden dollars aan aandeleninkoop aan, terwijl ExxonMobil voor 2027 een programma van 20 miljard dollar heeft gepland.
De hoge winsten wakkeren ook de discussie aan over extra belastingen voor energiebedrijven die profiteren van uitzonderlijke marktomstandigheden. Verschillende Europese landen, waaronder Spanje, Roemenië, Hongarije en Slowakije, hebben al maatregelen genomen om een deel van dergelijke winsten af te romen.
Tegelijkertijd waarschuwen tegenstanders dat extra belastingen investeringen in nieuwe energieprojecten kunnen ontmoedigen.
De kwartaalcijfers laten bovendien zien dat de oorlog niet voor alle activiteiten gunstig uitpakt. Shell zag zijn olieproductie in de eerste negen maanden van 2026 met 17 procent dalen, grotendeels door verstoringen in Qatar. Daarnaast schreven Shell, BP en TotalEnergies miljarden dollars af op onder meer duurzame energieprojecten.
Ondanks die tegenvallers blijven de winsten uit raffinage uitzonderlijk hoog. Zolang de wereldwijde brandstofvoorziening onder druk staat, kunnen de verschillen tussen wat energiebedrijven verdienen en wat consumenten betalen groot blijven.
Het bericht Oliebedrijven boeken megawinsten door oorlog, consument betaalt prijs verscheen eerst op Newsbit.