Donald Trump zegt dat de Verenigde Staten en Denemarken een akkoord hebben bereikt over de veiligheid van Groenland. Volgens de Amerikaanse president krijgt zijn land daarmee permanent de mogelijkheid om de veiligheid op het eiland te bewaken en indien nodig militair op te treden. De volledige afspraken zijn nog niet openbaar gemaakt.
De deal betekent voorlopig een einde aan een conflict dat de relatie tussen de Verenigde Staten en Europa maandenlang onder druk zette. Trump wilde eerder veel verder gaan en sprak herhaaldelijk over Amerikaanse controle over Groenland. Denemarken en Groenland hielden steeds vol dat de soevereiniteit over het eiland niet ter discussie stond.
De Deense premier Mette Frederiksen en de Groenlandse premier Jens-Frederik Nielsen verwachten dat het akkoord volgende week tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties wordt ondertekend, meldt Bloomberg. Wat er precies verandert ten opzichte van de bestaande militaire afspraken tussen Denemarken en de VS is nog niet duidelijk.
Verenigde Staten krijgen meer militaire ruimte
Trump maakte het akkoord vrijdag bekend en stelde dat alle Amerikaanse zorgen over Groenland ermee worden weggenomen. Volgens hem kost de overeenkomst de Verenigde Staten bovendien niets.
De belangrijkste afspraken draaien om de militaire aanwezigheid op het strategisch gelegen eiland. Een Amerikaanse functionaris zegt tegen Bloomberg dat landen buiten de NAVO geen militaire bases op Groenland mogen vestigen. Ook moeten investeringen die volgens Washington een bedreiging vormen voor de Amerikaanse veiligheid kunnen worden beperkt.
Daarnaast zou de VS indien nodig meer militaire bases op Groenland kunnen openen.
Hoe groot die verandering werkelijk is, moet nog blijken. De Verenigde Staten hebben namelijk al sinds 1951 een defensieovereenkomst met Denemarken. Daardoor beschikt Washington al over veel ruimte om militair actief te zijn op Groenland. De Amerikaanse aanwezigheid op het eiland is de afgelopen decennia juist afgebouwd.
Trump lijkt eerdere eis over Groenland los te laten
Het akkoord betekent een duidelijke verandering ten opzichte van Trumps eerdere houding. Sinds zijn terugkeer in het Witte Huis drong hij erop aan dat de Verenigde Staten meer controle over Groenland zouden krijgen. Hij verwees daarbij vooral naar de groeiende strategische betekenis van het Noordpoolgebied en de aanwezigheid van Rusland en China.
De kwestie leidde tot grote spanningen met Denemarken en andere Europese NAVO-landen. Trump dreigde eerder zelfs met economische maatregelen tegen Europese landen die zich tegen zijn plannen verzetten. Bloomberg Intelligence stelde eerder dat de VS zijn veiligheidsdoelen op Groenland waarschijnlijk grotendeels binnen de bestaande juridische afspraken kon bereiken.
De nieuwe overeenkomst lijkt nu vooral op veiligheid en militaire aanwezigheid te draaien, zonder dat Denemarken of Groenland de zeggenschap over het eiland opgeeft.
Groenland blijft onderdeel van het Deense koninkrijk
Dat laatste was voor Groenland en Denemarken een harde grens. De Groenlandse premier Nielsen benadrukte eerder dat zijn regering de soevereiniteit over het eiland niet zou afstaan.
Ook Frederiksen reageert positief op het nieuwe akkoord. Volgens de Deense premier versterkt de overeenkomst de gezamenlijke veiligheid in het Noordpoolgebied en de Noord-Atlantische regio.
Toch blijven belangrijke vragen onbeantwoord. De volledige tekst van het akkoord is nog niet gepubliceerd. Daardoor is bijvoorbeeld niet duidelijk onder welke voorwaarden de Verenigde Staten nieuwe bases kunnen openen en hoeveel overleg met Denemarken en Groenland daarvoor nodig blijft.
Juist dat wordt belangrijk om te bepalen hoeveel er werkelijk verandert. De VS heeft immers al tientallen jaren vergaande militaire mogelijkheden op Groenland. De nieuwe afspraken lijken Washington meer zekerheid te geven over de toekomstige aanwezigheid op het eiland, terwijl Groenland onder Deense soevereiniteit blijft.
Het bericht Trump zegt veiligheidsdeal over Groenland te hebben gesloten met Denemarken verscheen eerst op Newsbit.