Nederlandse huishoudens betaalden in augustus, september en oktober gemiddeld minder voor voedingsmiddelen dan een jaar eerder. Dat is uitzonderlijk: sinds 2016 kwam zo’n daling volgens De Nederlandsche Bank (DNB) alleen in 2021 voor. Vooral melk, boter, olie en rundvlees werden goedkoper.
Goede oogsten bereiken nu de supermarkt
De prijsdaling komt voor een belangrijk deel door gunstige ontwikkelingen eerder in de voedselketen. Europese oogsten van granen en oliezaden waren vorig jaar goed. Ook koffie, thee, cacao en suiker werden op de wereldmarkt goedkoper dan tijdens eerdere prijspieken.
Die dalingen zijn pas later in de winkel zichtbaar. Supermarkten en leveranciers spreken prijzen vaak voor langere tijd af en onderhandelen slechts enkele keren per jaar opnieuw. Lagere grondstofkosten kunnen daardoor maanden nodig hebben voordat ze worden verwerkt in de prijs van een product.
Volgens DNB was halfvolle en magere melk in september ongeveer 7 procent goedkoper dan een jaar eerder. Plantaardige olie daalde 13 procent, boter en andere melkvetten 31 procent en rundvlees 8 procent.
Dat betekent niet dat de volledige boodschappenmand goedkoper is geworden. Niet ieder product daalde in prijs en de sterke stijgingen van de afgelopen jaren zijn niet teruggedraaid. Tussen 2022 en 2024 liep de voedselinflatie op sommige momenten op tot 15 procent.
Hogere energiekosten kunnen later volgen
Opvallend is dat voedsel goedkoper werd terwijl energie sinds maart juist duurder is. Energie telt mee in de kosten van vervoer, verwerking, kunstmest en verpakking. Ook die prijsverandering bereikt de supermarkt met vertraging.
De lagere energiekosten van 2025 drukten volgens DNB tot en met juli nog de voedselinflatie. De huidige hogere kosten kunnen later het tegenovergestelde doen, wanneer producenten en winkels ze doorberekenen.
In oktober stegen de voedselprijzen al 0,4 procent ten opzichte van september. Dat kan het begin van een omslag zijn, maar ook een tijdelijke schommeling door aanbiedingen. Goede oogsten bieden dus nog tegenwicht, maar garanderen niet dat voedingsmiddelen de komende maanden goedkoper blijven.
Waarom beleggers hiernaar kijken
Dalende voedselprijzen remmen nu de totale inflatie. Dat is relevant voor beleggers, omdat het inflatiebeeld meespeelt bij rentebesluiten van de Europese Centrale Bank. Als hogere energiekosten later ook voedsel en andere producten duurder maken, kan de druk toenemen om de rente langer hoog te houden of verder te verhogen. Blijft die brede prijsdruk juist beperkt, dan neemt die noodzaak af.
Veranderende renteverwachtingen kunnen doorwerken in obligatierentes, financieringskosten en de waardering van aandelen en crypto. Deze drie maanden zijn daarom geen koop- of verkoopsignaal, maar wel een aanwijzing of de recente energieschok zich breder door de economie verspreidt. DNB benadrukte eind oktober dat centrale banken juist naar die bredere prijsdruk kijken.