Hormuz opnieuw stilgevallen: VS neemt Iraans schip in beslag, olie stijgt

De scheepvaart door de Straat van Hormuz ligt maandag opnieuw vrijwel stil. De korte en chaotische heropening in het weekend hield geen stand.

Voor het eerst sinds het begin van de blokkade namen de Verenigde Staten een Iraans vrachtschip in beslag, wat de risico’s voor reders in de hele regio verder heeft vergroot. De olieprijs loopt daardoor weer op.

Van doorbraak naar nieuwe onrust in twee dagen

Vrijdag leek er nog sprake van een doorbraak. Zowel Iran als de VS kondigden een heropening van de Straat van Hormuz aan. De olieprijs daalde scherp en schepen zetten massaal koers richting de doorgang. Maar het optimisme hield geen stand.

Zondag sloeg de situatie om. De Amerikaanse marine nam een Iraans vrachtschip in beslag in de wateren bij de havenstad Jask, in de Golf van Oman, terwijl het onderweg was richting Hormuz. Het is de eerste inbeslagname sinds het begin van de blokkade en vergroot de onzekerheid aanzienlijk. Niet alleen de zeestraat zelf, maar ook de bredere Golf van Oman wordt nu als risicogebied gezien.

Reders kiezen voor afwachten

De impact is direct zichtbaar op zee. Volgens Ivan Mathews, analist bij Vortexa, zorgt de aanhoudende onzekerheid ervoor dat reders massaal op de rem trappen. Hij verwacht dat de meeste scheepseigenaren voorlopig kiezen voor een afwachtende houding.

LNG-tankers die na de vermeende heropening al koers hadden gezet richting de zeestraat, zijn inmiddels omgedraaid of liggen stil in afwachting van duidelijkheid. Slechts een klein aantal schepen vaart nog door het gebied, voornamelijk gesanctioneerde tankers die betrokken zijn bij de Russische en Iraanse oliehandel.

Staakt-het-vuren loopt dinsdag af

De timing maakt de situatie extra gespannen. Het fragiele staakt-het-vuren tussen de VS en Iran loopt dinsdagavond af, terwijl nog onduidelijk is of beide partijen bereid zijn het te verlengen. Ook is het onzeker of de geplande gesprekken tussen Amerikaanse en Iraanse functionarissen later deze week in Islamabad doorgaan.

Als het bestand afloopt en de inbeslagname van het Iraanse schip tot verdere escalatie leidt, kan de situatie snel omslaan. De mislukte heropening van vrijdag onderstreept hoe kwetsbaar elk signaal van de-escalatie op dit moment is.

Oliecrisis dreigt langer aan te houden

De inbeslagname maakt de toch al uitzonderlijke verstoring van de energiemarkt nog complexer. In zeven weken tijd is het scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz ingestort, van zo’n 135 schepen per dag naar vrijwel stilstand. Normaal gesproken loopt ongeveer een vijfde van de wereldwijde olie- en LNG-aanvoer via deze route.

De olieprijs loopt opnieuw op nu duidelijk wordt dat de heropening van vrijdag geen stand hield. Voor de wereldeconomie is dat slecht nieuws. Zolang Hormuz feitelijk gesloten blijft, blijven energieprijzen hoog, raken aanvoerketens verder ontregeld en neemt het risico op een bredere economische vertraging toe.