Stablecoins zijn bezig aan een snelle opmars. De digitale munten maken het mogelijk om vrijwel direct dollars over de wereld te versturen, zonder afhankelijk te zijn van de openingstijden van banken. Juist die snelheid zorgt ook voor nieuwe risico’s.
Toezichthouders en experts waarschuwen dat geld tijdens een crisis razendsnel uit banken of zelfs uit complete economieën kan verdwijnen.
Het gevaar zit vooral in het verschil met het traditionele financiële systeem. Waar een klassieke kapitaalvlucht zich geleidelijk kan ontwikkelen, kunnen stablecoins grote geldstromen binnen enkele uren op gang brengen.
Stablecoins veranderen de snelheid van een crisis
Volgens Anthony Vassallo, directeur crypto bij Silicon Valley Bank, zijn er twee verschillende snelheden waarmee stablecoins het financiële systeem kunnen beïnvloeden.
“Twee snelheden zijn belangrijk. De ene is langzaam: de overstap naar andere valuta, het wegvloeien van banktegoeden en een afnemende werking van monetair beleid. Dat ontwikkelt zich over maanden of jaren. De andere is snel: het verlies van de koppeling van een stablecoin, problemen bij een uitgever of een gebeurtenis in de bankensector kan binnen enkele uren kapitaal verplaatsen met de snelheid van software.”
Het eerste scenario ontwikkelt zich langzaam. Mensen en bedrijven kiezen steeds vaker voor digitale dollars in plaats van hun lokale munt of een traditionele bankrekening. Daardoor kunnen banken geleidelijk deposito’s verliezen en wordt het voor centrale banken moeilijker om met hun beleid invloed uit te oefenen op de economie.
Het tweede scenario kan juist razendsnel verlopen. Een probleem bij een stablecoinuitgever, een bank of de koppeling met de dollar kan ervoor zorgen dat grote hoeveelheden geld binnen enkele uren worden verplaatst.
De Europese Centrale Bank (ECB) waarschuwde eerder al voor dit risico. Veel stablecoinuitgevers bewaren een deel van hun reserves namelijk als deposito bij banken. Wanneer gebruikers massaal hun stablecoins willen inwisselen voor dollars of euro’s, moeten die uitgevers mogelijk in korte tijd grote bedragen opnemen.
Daar ontstaat een belangrijk verschil. Stablecoins worden 24 uur per dag en zeven dagen per week verhandeld, terwijl banken nog grotendeels afhankelijk zijn van traditionele systemen en openingstijden.
Een voorproefje daarvan was in maart 2023 te zien. USD Coin (USDC) verloor tijdelijk zijn koppeling met de dollar nadat uitgever Circle bekendmaakte dat 3,3 miljard dollar aan reserves bij de omgevallen Silicon Valley Bank stond. De onrust nam pas af nadat Amerikaanse autoriteiten de bankdeposito’s garandeerden.
Digitale dollars winnen terrein tijdens crises
Niet alleen banken lopen risico. Stablecoins kunnen het voor inwoners van landen met een zwakke munt veel eenvoudiger maken om hun spaargeld om te zetten naar dollars.
Onderzoek van de Bank for International Settlements (BIS) naar 130 economieën laat zien dat het gebruik van stablecoins en buitenlandse valuta toeneemt tijdens valuta-, banken- en schuldencrises. Stablecoins lijken daarbij minder gevoelig voor traditionele kapitaalcontroles.
Dat is vooral relevant voor landen waar de eigen munt snel waarde verliest. Argentinië, Nigeria en Turkije zijn voorbeelden van landen waar de vraag naar digitale dollars sterk is gegroeid.
Een rapport van Sphere en Silicon Valley Bank liet bijvoorbeeld zien dat 94 procent van de crypto die in Argentinië met peso’s werd gekocht uit stablecoins bestond. In Turkije werd in een periode van een jaar ongeveer 38 miljard dollar aan Turkse lira omgezet naar stablecoins.
Volgens Arnold Lee, topman van Sphere Labs, draait de opkomst van stablecoins daardoor in belangrijke mate om de Amerikaanse dollar.
“De adoptie van stablecoins draait in de kern om de dollar.”
Voor centrale banken kan dat een probleem worden. Wanneer huishoudens en bedrijven massaal overstappen naar digitale dollars, neemt de vraag naar de lokale munt af. Daardoor kan het moeilijker worden om monetair beleid effectief door te voeren.
Een ander onderzoek van de BIS wees erop dat een sterke vraag naar dollarstablecoins druk kan zetten op lokale valuta en de kosten voor het verkrijgen van dollars via valutamarkten kan verhogen. Dat effect kan sterker worden wanneer financiële tussenpersonen zelf onder druk staan.
Begin 2025 werd zichtbaar hoe snel zo’n verschuiving kan plaatsvinden. Tijdens een diplomatiek conflict tussen de Verenigde Staten en Colombia zochten Colombianen volgens de bron hun toevlucht tot digitale dollars, terwijl banken en cryptobeurzen gesloten waren.
Europa probeert risico stablecoins te beperken
Europa probeert een deel van deze risico’s te beperken met de Markets in Crypto Assets Regulation (MiCA). Stablecoinuitgevers moeten onder de Europese regels een deel van hun reserves bij banken aanhouden.
Voor reguliere stablecoins gaat het om minimaal 30 procent van de reserves. Bij bepaalde grote stablecoins kan dat oplopen tot 60 procent.
Maar juist die regels zorgen voor discussie. Het Europese stelsel van centrale banken heeft voorgesteld om minder met vaste percentages te werken en meer te kijken naar de liquiditeitsbehoefte van een stablecoinuitgever.
Ook vanuit de cryptosector klinkt kritiek. Tether-topman Paolo Ardoino waarschuwde in 2024 dat de MiCA-regels volgens hem gevaarlijk kunnen zijn voor stablecoins. Wanneer uitgevers grote bedragen bij commerciële banken moeten parkeren, ontstaat er volgens die redenering juist een nieuwe afhankelijkheid van het traditionele banksysteem.
De geldstromen kunnen bovendien twee kanten op bewegen. Spaarders kunnen geld van hun bankrekening halen om stablecoins te kopen. Wanneer stablecoins later massaal worden ingewisseld, stroomt dat geld opnieuw via banken terug naar gebruikers. Hierdoor kunnen grote bedragen in korte tijd tussen het traditionele financiële systeem en de cryptomarkt bewegen.
Toch betekent de opkomst van stablecoins niet automatisch dat banken overbodig worden. Volgens Pankaj Bengani, medeoprichter van MELD, worden stablecoins door bedrijven steeds vaker gebruikt als alternatief voor internationale betalingssystemen zoals SWIFT.
Bijna de helft van het zakelijke stablecoinvolume dat in Noord-Amerika wordt omgezet naar traditionele valuta komt volgens hem uit dit soort transacties. Bedrijven houden de stablecoins meestal niet langdurig vast, maar wisselen ze direct om naar gewone valuta.
Betalingen aan leveranciers zijn goed voor ongeveer een derde van deze transacties. Het afrekenen van facturen vertegenwoordigt ongeveer een kwart.
Stablecoins kunnen daardoor vooral de tussenlagen in het internationale betalingsverkeer onder druk zetten. Banken blijven tegelijkertijd nodig voor onder meer reserves, traditionele valuta, bewaring, naleving van regelgeving, liquiditeit en lokale betalingen.
Het bericht Stablecoins: handig in vredestijd, brandversneller in een crisis verscheen eerst op Newsbit.