De Amerikaanse tienjaarsrente is maandag door de grens van 5 procent gebroken, voor het eerst sinds 2023. Die rente is de meetlat voor bijna elke lening en elke belegging ter wereld, van hypotheken tot aandelen. En anders dan de vorige keer lijkt hij nu niet snel terug te vallen.
Inflatie en schulden jagen rente op
De rente op Amerikaanse staatsleningen met een looptijd van tien jaar liep maandag op tot 5,01 procent, 4 basispunten hoger. Een basispunt is een honderdste procentpunt.
Dat niveau werd voor het laatst in oktober 2023 aangetikt, en toen precies één dag. Daarna kwamen de kopers terug omdat de arbeidsmarkt afkoelde en de inflatie zakte.
Nu gebeurt het omgekeerde. De arbeidsmarkt houdt stand en de inflatiecijfers over augustus vielen hoger uit dan verwacht.
Daar komt de oorlog met Iran bij, die de olieprijs opjoeg. En de markt verwacht ook nog eens een strengere centrale bank, met aanstaande woensdag waarschijnlijk al een eerste renteverhoging.
Dat tempo is minstens zo belangrijk als het niveau zelf. Een rente die in een half jaar een vol procentpunt stijgt, geeft leners geen tijd om zich aan te passen.
De centrale bank heeft hier minder in de melk te brokkelen dan veel mensen denken. Haar besluiten bepalen vooral de korte rente, dus wat een lening van een paar weken of maanden opbrengt.
Hoe langer de looptijd, hoe meer dat verwatert. Bij twee jaar draait het vrijwel helemaal om de eerstvolgende stappen van de bank, bij tien jaar om het gemiddelde over de hele periode.
Eén of twee verhogingen vallen in dat gemiddelde in het niet. Zwaarder weegt de inflatie die beleggers voor de komende tien jaar verwachten, want die vreet aan wat ze straks terugkrijgen.
Daar bovenop komt een vergoeding voor onzekerheid, de termijnpremie. Twijfel over de Amerikaanse overheidsfinanciën zit precies in dat stuk, en juist dat loopt nu op.
Die drie stukken landen uiteindelijk in vraag en aanbod. De rente die een staatslening uitkeert ligt vast, dus als kopers meer rendement willen, kan alleen de koers nog omlaag.
En een lagere koers betekent een hogere rente. Die koers zakt zodra er meer papier bijkomt dan er kopers zijn, en overheden en bedrijven lenen nu allebei stevig door, met een golf leningen voor AI-infrastructuur erbovenop.
Minister van Financiën Scott Bessent koopt intussen langlopende leningen terug om de rente te drukken. Maar de markt trekt zich er tot nu toe weinig van aan.
Tienjaarsrente terug op niveau van 2007
In het voorjaar van 2020 zakte de tienjaarsrente naar 0,335 procent, het laagste punt ooit. Dat waren de jaren van gratis geld, met centrale banken die hun beleidsrente tegen nul hielden en zelf obligaties opkochten.
De hele economie is op dat tarief gebouwd. Overheden, bedrijven en huizenkopers leenden tegen 1 tot 3 procent, in de veronderstelling dat het zo zou blijven.
Daar zit het verschil met 2007. Toen was 5 procent doodgewoon en was de markt voor Amerikaanse staatsleningen zo’n 4,5 biljoen dollar groot, tegen ongeveer 32 biljoen nu.
De staatsschuld is inmiddels groter dan de hele Amerikaanse economie. Kredietbeoordelaar Fitch Ratings noemde het land in augustus daarom “kwetsbaar voor toekomstige economische schokken”.
De pijn komt pas bij het doorrollen. Een lening uit 2020 met een rente van 1 procent wordt bij afloop vervangen door papier van 5 procent, en pas op dat moment gaat de rentelast omhoog.
Hypotheken en aandelen voelen het meteen
Die lange rente is de basisprijs van geld. Een bedrijf betaalt de tienjaarsrente plus een opslag voor zijn eigen risico, en Amerikaanse hypotheken bewegen er bijna één op één mee.
De gemiddelde dertigjaars hypotheekrente klom vorige week naar 6,76 procent, tegen 6,15 procent aan het begin van het jaar. Op een lening van 400.000 dollar scheelt dat zo’n 160 dollar per maand.
Het heeft ook effect op de waarderingen van aandelen, edelmetalen en crypto. Levert een staatslening zonder noemenswaardig risico 5 procent op, dan moet elke andere belegging daar eerst overheen.
Toch staat de S&P 500 dit jaar ruim 10 procent hoger. De AI-bedrijven leveren kwartaal na kwartaal ijzersterke cijfers, en daar kijken beleggers de hoge rente moeiteloos mee weg. En de investeringsgolf wordt niet afgeremd door een rente van 5 procent, vanwege de hoge opbrengsten.
Het bericht Amerikaanse tienjaarsrente bereikt kritiek niveau van 5%: hoogste punt van 2007 in zicht verscheen eerst op Newsbit.