Europese landen bereiden zich voor op een militaire operatie in de Straat van Hormuz zodra het vredesakkoord tussen de VS en Iran officieel van kracht wordt.
De Britse premier Keir Starmer verklaarde maandag dat het Verenigd Koninkrijk bereid is “zijn deel te doen” binnen een internationale maritieme missie. Het doel is om de zeestraat vrij te maken van mijnen en het vertrouwen in een van de belangrijkste handelsroutes ter wereld te herstellen.
Vijftien landen bereid bij te dragen aan missie
Starmer en de Franse president Emmanuel Macron nemen het voortouw in een initiatief van westerse bondgenoten om de heropening van de Straat van Hormuz voor te bereiden zodra een definitief vredesakkoord is bereikt. Volgens bronnen hebben inmiddels meer dan vijftien landen toegezegd personeel, schepen en ander materieel beschikbaar te stellen voor een mogelijke internationale missie.
De plannen worden later deze week besproken tijdens de G7-top in Frankrijk. Daar willen de betrokken landen een gezamenlijk kader opstellen voor de operatie. Volgens ingewijden is daarvoor niet alleen steun van de bondgenoten nodig, maar ook instemming van Iran en andere betrokken partijen. Europese leiders hopen tijdens de top bovendien de steun van president Donald Trump veilig te stellen.
Ook Italië heeft zich voorzichtig positief uitgelaten over deelname. Premier Giorgia Meloni benadrukte dat een Italiaanse bijdrage afhankelijk is van verdere de-escalatie in de regio. Daarbij verwees zij specifiek naar de gevechten in Libanon, waar het Israëlische leger de afgelopen dagen aanvallen heeft uitgevoerd.
Volgens Meloni staat Italië klaar om samen met internationale partners deel te nemen aan een maritieme missie die de volledige heropening van de Straat van Hormuz moet ondersteunen. Wel moet eerst een einde komen aan de gevechten in Libanon en is goedkeuring van het Italiaanse parlement vereist.
Geen inzet voordat vredesakkoord definitief is
De internationale missie gaat pas van start zodra de Verenigde Staten en Iran een definitief akkoord hebben bereikt dat de vrije doorvaart door de Straat van Hormuz herstelt en voldoende veiligheidsgaranties biedt voor zowel commerciële als militaire schepen.
Ondertussen treffen verschillende Europese landen al voorbereidingen voor een mogelijke inzet. Het Britse ondersteuningsschip RFA Lyme Bay, uitgerust met autonome systemen voor het opsporen van zeemijnen, voert momenteel oefeningen uit in het oostelijke deel van de Middellandse Zee.
Ook Frankrijk heeft militaire middelen in de regio gepositioneerd. Het vliegdekschip Charles de Gaulle bevindt zich in de buurt van de Straat van Hormuz, terwijl Duitsland eind april meerdere marineschepen richting de Middellandse Zee stuurde. De Duitse mijnenveger Fulda kan volgens defensiebronnen op korte termijn worden ingezet zodra er een internationaal akkoord ligt. Italië heeft eveneens aangegeven marineschepen beschikbaar te kunnen stellen voor de operatie.
Toch benadrukken betrokken leiders dat de missie nog verre van zeker is. “Niets is gegarandeerd”, zei de Britse premier Keir Starmer maandag tijdens een persconferentie. Hij sprak wel van een belangrijke diplomatieke doorbraak die volgens hem kan uitgroeien tot een duurzame vrede in de regio.
Starmer verklaarde dat de coalitie van landen, geleid door het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk, de afgelopen weken achter de schermen heeft gewerkt aan een plan om de veiligheid van de scheepvaart te waarborgen zodra de situatie dat toelaat. Volgens hem ligt er inmiddels een militaire strategie klaar om koopvaardijschepen veilig door de Straat van Hormuz te begeleiden. De Britse premier voerde zaterdag bovendien overleg met president Donald Trump over de vervolgstappen.
Boodschap aan Trump én herstel van de wereldhandel
Europese leiders zien de voorgestelde missie niet alleen als een manier om de scheepvaart door de Straat van Hormuz te herstellen, maar ook als een signaal richting Washington. Daarmee hopen zij te laten zien dat Europa bereid is verantwoordelijkheid te nemen voor de stabiliteit in de regio, nadat president Donald Trump herhaaldelijk kritiek had geuit op bondgenoten die volgens hem onvoldoende steun hadden verleend tijdens het conflict met Iran.
Daarnaast staat er veel op het spel voor de wereldeconomie. Sinds Iran de strategische zeestraat aan het begin van de oorlog sloot, zijn belangrijke olie- en brandstoftransporten ernstig verstoord. Dat leidde tot hogere energieprijzen en nieuwe zorgen over de mondiale economische groei.
Of Trump het Europese voorstel uiteindelijk zal steunen, is nog onduidelijk. De Amerikaanse president heeft de dreiging van Iraanse zeemijnen eerder gebagatelliseerd en stelde dat Amerikaanse troepen “de meeste mijnen al hebben opgeruimd”. Die uitspraak lijkt echter op gespannen voet te staan met eerdere waarschuwingen van minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, die aangaf dat grote delen van de vaarroute nog altijd gevaarlijk kunnen zijn door aanwezige mijnen.
Volgens Europese functionarissen wordt achter de schermen al weken intensief overlegd met Amerikaanse counterparts over de beveiliging van de zeestraat na een eventueel vredesakkoord. Daarbij benadrukken Europese landen dat zij beschikken over gespecialiseerde mijnenjachtsystemen die een belangrijke aanvulling kunnen vormen op de Amerikaanse capaciteiten. Britse en Franse diplomaten zouden bovendien bereid zijn rechtstreeks contact te onderhouden met Teheran om operationele afspraken rond de missie te vergemakkelijken.
Het bericht Europa klaar voor missie om Straat van Hormuz vrij te maken verscheen eerst op Newsbit.