Google ondervindt nu zelf de nadelen van zijn eigen AI-revolutie

Google heeft jarenlang miljarden verdiend door bezoekers naar websites te sturen. Maar met de opkomst van kunstmatige intelligentie (AI) verandert het bedrijf zijn zoekmachine ingrijpend.

Gebruikers krijgen steeds vaker direct een antwoord, zonder nog een website te hoeven bezoeken. Dat kost uitgevers bezoekers en advertentie-inkomsten.

Nu blijkt dat Google zelf tegen hetzelfde probleem aanloopt. Beleggers reageerden woensdag geschrokken en stuurden het aandeel Alphabet fors omlaag.

Google verliest ruim 500 miljard dollar aan beurswaarde

Het aandeel van Alphabet, het moederbedrijf van Google, daalde woensdag met meer dan elf procent. Daarmee verdampte in één handelsdag ruim 500 miljard dollar aan beurswaarde. De aanleiding was opvallend: Google verdient met zijn nieuwe zoekfunctie AI Mode voorlopig minder aan advertenties dan met traditionele zoekopdrachten.

Dat is een pijnlijke ontwikkeling voor een bedrijf dat juist honderden miljarden dollars investeert om kunstmatige intelligentie centraal te stellen. Op papier lijken de kwartaalcijfers namelijk uitstekend. Alphabet behaalde in het derde kwartaal een omzet van 127,6 miljard dollar, een stijging van 25 procent ten opzichte van een jaar eerder.

Tegelijkertijd lopen de kosten razendsnel op. De kapitaaluitgaven verdubbelden ruimschoots tot 51,4 miljard dollar, voornamelijk door enorme investeringen in AI. Ook de groei van de zoekadvertenties begint af te zwakken. De omzet uit zoekactiviteiten steeg met twaalf procent naar 63,3 miljard dollar, terwijl de groei een jaar eerder nog 14,5 procent bedroeg.

Dat is opmerkelijk, omdat Google meer zoekopdrachten verwerkt dan ooit. Tijdens een toelichting op de kwartaalcijfers erkende commercieel directeur Philipp Schindler dat AI Mode minder inkomsten per zoekopdracht oplevert. Gebruikers stellen vragen aan een chatbot, waardoor de traditionele lijst met zoekresultaten en advertenties minder centraal staat.

Google ondervindt nu zelf de gevolgen van AI

Het wrange is dat Google jarenlang juist profiteerde van websites die afhankelijk waren van zijn zoekmachine. Uitgevers investeerden in journalisten, onderzoeken en artikelen. Google organiseerde die informatie en verdiende miljarden door advertenties te tonen bij zoekresultaten.

Met de introductie van AI Overviews in 2024 veranderde die verhouding. Google begon steeds vaker zelf antwoorden te presenteren, samengesteld met behulp van informatie van andere websites. Voor gebruikers is dat gemakkelijk. Waarom zou je nog doorklikken naar een nieuwswebsite als Google het antwoord al bovenaan de pagina geeft?

Voor uitgevers is het een ander verhaal. Zij betalen voor de productie van informatie, maar verliezen bezoekers aan een zoekmachine die hun werk gebruikt om zelf antwoorden te geven. De gevolgen zijn inmiddels zichtbaar. Uit cijfers die Axios verzamelde, blijkt dat het maandelijkse bezoek aan grote nieuwssites daalde van ruim 70 miljoen in juli 2024 naar iets meer dan 47 miljoen in juli 2026.

Ook verschillende onderzoeken laten zien dat AI Overviews het aantal klikken naar websites aanzienlijk verminderen. Google heeft herhaaldelijk geprobeerd die zorgen te relativeren, maar de vooruitzichten voor uitgevers zijn weinig geruststellend. In een onderzoek van het Reuters Institute verwachten leidinggevenden uit de mediasector dat het zoekverkeer naar hun websites de komende drie jaar bijna zal halveren.

Heeft Google zijn eigen verdienmodel beschadigd?

Daarmee ontstaat een bijzondere situatie. Google heeft een technologie ontwikkeld die het verkeer naar andere websites vermindert, maar ontdekt nu dat diezelfde technologie ook zijn eigen advertentie-inkomsten onder druk zet. Het bedrijf probeert zichzelf opnieuw uit te vinden uit angst om ingehaald te worden door concurrenten als ChatGPT. Sinds de doorbraak van die chatbot eind 2022 staat het traditionele zoekmodel onder druk.

Google kon moeilijk blijven toekijken terwijl gebruikers overstapten naar AI. Maar de gekozen oplossing brengt een fundamenteel probleem met zich mee. Als gebruikers steeds minder websites bezoeken, wordt het voor uitgevers moeilijker om onafhankelijke informatie te produceren. En als die websites verdwijnen, rijst de vraag waar AI-systemen hun actuele informatie uiteindelijk vandaan moeten halen.

Google dreigt daarmee het ecosysteem te verzwakken waarop zijn zoekmachine jarenlang heeft gedraaid. Schindler blijft desondanks optimistisch. Hij benadrukte tijdens de toelichting dat AI Mode nieuwe commerciële mogelijkheden biedt. Veel gebruikers stellen volgens hem vragen die uiteindelijk kunnen leiden tot aankopen. Bovendien zouden veel zoekopdrachten via AI Mode aanvullend zijn op het bestaande zoekverkeer, waardoor op termijn nieuwe advertentie-inkomsten kunnen ontstaan.

Dat is mogelijk, maar voorlopig laat de beursreactie zien dat beleggers niet alleen geïnteresseerd zijn in hoeveel mensen AI gebruiken. Ze willen vooral weten hoeveel geld Google ermee kan verdienen. En terwijl het bedrijf zoekt naar een winstgevend verdienmodel, moeten uitgevers zien te overleven in een internet waarin steeds minder mensen doorklikken naar de oorspronkelijke informatie.