Iran-oorlog verdeelt Trump-kamp, maar Qatar ziet een uitweg

Het team van de Amerikaanse president Donald Trump is diep verdeeld over de Iran-oorlog. Na de zware verkiezingsnederlaag van deze week wil het ene kamp stoppen. Het andere kamp wil juist opnieuw aanvallen.

Toch is Qatar, dat al sinds vorige week bemiddelt tussen Washington en Teheran, juist optimistisch over een akkoord. Iraanse onderhandelaars zouden dit weekend naar Doha komen om over een concreet voorstel te praten. Trump moet dus snel een keuze maken.

Vance en Hegseth trekken aan Trump

Volgens The Wall Street Journal wil vicepresident JD Vance de oorlog met Iran zo snel mogelijk beëindigen. De Democraten veroverden dinsdag het Congres. Daarna zette Vance openlijk vraagtekens bij het conflict. Speciaal gezant Steve Witkoff zit op dezelfde lijn.

Minister van Defensie Pete Hegseth en admiraal Brad Cooper, de legerbaas in het Midden-Oosten, pleiten juist voor nieuwe grootschalige aanvallen. Daarin krijgen ze steun van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en van enkele haviken buiten het Witte Huis. Haviken zijn voorstanders van een harde lijn.

Buitenlandminister Marco Rubio en minister van Financiën Scott Bessent kiezen een middenweg. Zij willen strengere sancties en willen dat de zeeblokkade doorgaat. Met die blokkade houdt de Amerikaanse marine schepen van en naar Iraanse havens tegen.

Trump zelf heeft nog niet gekozen. “Nu gaan we een besluit nemen,” zei hij donderdag. “Ik vernietig de rest van het land liever niet als het kan, maar misschien moet ik dat wel. Jullie horen het snel genoeg.”

Elke keuze heeft risico’s. Bij een nieuwe aanval dreigt Iran terug te slaan buiten het Midden-Oosten. Laat Trump juist merken dat hij eruit wil, dan kan Teheran meer eisen.

Qatar ziet uitweg uit Iran-oorlog

Ondertussen draait de diplomatie een tandje hoger. Premier Mohammed bin Abdulrahman al-Thani van Qatar zei gisteren dat zijn bemiddelaars “op dit moment aan het werk zijn om een nieuwe escalatiegolf in de regio te voorkomen”. Ook is hij hoopvol over de gesprekken. “We hebben veel bereikt en ik geloof dat we tot een akkoord kunnen komen,” zei hij.

De emir van Qatar belde gisteren ook met Trump. Dat past bij wat we gisteren al schreven: Iran wil voor het eerst over zijn atoomprogramma praten.

In het plan van Qatar heft de VS direct de zeeblokkade op, meldt The Guardian. Ook komt een deel van het bevroren Iraanse geld vrij. Iran laat in ruil inspecteurs van het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA), de nucleaire waakhond van de VN, toe op zijn gebombardeerde atoomlocaties.

Een dag later moet de Straat van Hormuz weer open. Volgens ingewijden van de WSJ gaan de gesprekken over het atoomprogramma daarna vrijwel meteen van start. Zo kan Trump de oorlog afbouwen zonder gezichtsverlies.

Wat wil Iran ervoor terug?

Iran wil meer dan alleen het einde van de blokkade. Teheran eist ook dat de oorlog in Libanon stopt. Verder wil het dat Amerikaanse troepen vertrekken, dat sancties verdwijnen en dat het herstelbetalingen krijgt.

Het grootste deel van de bemiddeling gaat over de volgorde van al die stappen. Toch is een deal nog niet zeker. Iran wantrouwt de IAEA en is bang dat de inspecteurs informatie over doelwitten doorgeven aan de VS en Israël.

Amerika voert ‘kleine aanvallen’ uit

Ondanks de gesprekken gaan de aanvallen gewoon door. Gisteravond bestookte de VS het Iraanse eiland Qeshm in de Straat van Hormuz. “We doen kleine aanvallen,” zei Trump. In dezelfde toespraak sprak hij van “veel vooruitgang” in de gesprekken.

Mehran Kamrava, hoogleraar aan Georgetown University in Qatar, noemt het tegenover Al Jazeera een conflict van lage intensiteit. Beide kanten praten stoer, maar willen tegelijk dat de onderhandelingen iets opleveren.

Voor beleggers draait alles om die zeestraat. In oktober ging er ruim 10 miljoen vaten Golfolie per dag door de straat, zegt Muyu Xu, olieanalist bij Kpler. Meer dan de helft daarvan ging naar China en India, landen die Iran nog doorlaat.

Zolang Hormuz grotendeels op slot zit, rust er een risicopremie op de olieprijs. Dat is een extra opslag, omdat handelaren rekening houden met tekorten. Dat jaagt de inflatie aan, waardoor centrale banken strenger beleid moeten voeren.

Brent-olie, de internationale graadmeter voor olie, zakte deze week wel voor het eerst sinds september onder de 100 dollar per vat. Dat gebeurde nadat Trump zei “geen direct plan” voor nieuwe aanvallen te hebben.