De Nobelprijs voor de Economie gaat dit jaar naar twee Amerikaanse wetenschappers die het denken over economische crises en het beleid van centrale banken ingrijpend hebben veranderd. Robert E. Hall en Michael Woodford krijgen de prestigieuze prijs voor hun onderzoek naar de manier waarop huishoudens en bedrijven reageren op economische ontwikkelingen. Hun inzichten spelen een belangrijke rol bij de manier waarop centrale banken de economie proberen te stabiliseren.
Onderzoek helpt centrale banken economische crises bestrijden
Robert E. Hall, verbonden aan Stanford University, en Michael Woodford, hoogleraar aan Columbia University, delen de Nobelprijs voor de Economie van 2026.
Volgens de Zweedse Koninklijke Academie van Wetenschappen hebben de onderzoekers belangrijke bijdragen geleverd aan het begrijpen van economische schommelingen en de mogelijkheden om die met beleid te beperken.
Hun werk laat zien hoe verwachtingen van consumenten en bedrijven invloed hebben op de economie. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om de vraag of mensen verwachten dat prijzen verder stijgen, hoeveel bedrijven willen investeren en hoe huishoudens reageren op veranderingen in de rente.
Die verwachtingen zijn belangrijk voor centrale banken. Hun rentebesluiten hebben namelijk niet alleen gevolgen voor de huidige economie, maar beïnvloeden ook de keuzes die consumenten en bedrijven in de toekomst maken.
Het onderzoek van Hall en Woodford heeft daarmee bijgedragen aan de ontwikkeling van economische modellen die centrale banken gebruiken om de gevolgen van hun beleid beter in te schatten.
Economische modellen moesten opnieuw worden uitgevonden
De wetenschappelijke bijdragen van de twee economen komen voort uit een periode waarin bestaande economische theorieën steeds vaker tekortschoten.
In de jaren zeventig kregen veel westerse economieën te maken met een ongebruikelijke combinatie van hoge inflatie en zwakke economische groei. Dat verschijnsel staat bekend als stagflatie.
Traditionele economische modellen konden deze situatie moeilijk verklaren. Lange tijd gingen economen ervan uit dat hoge inflatie vooral samenging met een sterke economie en lage werkloosheid.
De werkelijkheid bleek ingewikkelder. Prijzen konden ook snel stijgen terwijl de economische groei tegenviel en de werkloosheid opliep.
Dat dwong economen opnieuw na te denken over de manier waarop de economie werkt.
Hall en Woodford leverden belangrijke bijdragen aan die ontwikkeling. Hun onderzoek hielp verklaren waarom beslissingen van huishoudens en bedrijven, en vooral hun verwachtingen over de toekomst, bepalend zijn voor economische ontwikkelingen.
Waarom verwachtingen zo belangrijk zijn voor het rentebeleid
Vooral het werk van Woodford heeft grote invloed gehad op het moderne denken over monetair beleid, oftewel de manier waarop centrale banken met de rente en andere instrumenten de economie proberen te sturen.
Een belangrijk inzicht is dat centrale banken niet uitsluitend invloed uitoefenen door de rente daadwerkelijk te veranderen.
Ook hun communicatie kan economische gevolgen hebben.
Wanneer een centrale bank bijvoorbeeld duidelijk maakt dat de rente voorlopig hoog blijft, kunnen huishoudens en bedrijven hun financiële beslissingen daarop aanpassen. Dat kan de vraag naar goederen en diensten afremmen en daarmee helpen om de inflatie terug te dringen.
Het werkt ook andersom. Als consumenten en bedrijven verwachten dat lenen goedkoper wordt, kunnen zij besluiten eerder geld uit te geven of investeringen te doen.
Het onderzoek van de prijswinnaars heeft geholpen om deze wisselwerking tussen verwachtingen, economisch gedrag en monetair beleid beter te begrijpen.
Hall en Woodford ontvangen samen 12 miljoen Zweedse kronen, omgerekend ongeveer 1,2 miljoen dollar.
De prijs werd aangekondigd door de Zweedse Koninklijke Academie van Wetenschappen. De Nobelprijs voor de Economie werd in 1968 ingesteld door de Zweedse centrale bank en een jaar later voor het eerst uitgereikt. Anders dan de oorspronkelijke Nobelprijzen maakte deze onderscheiding geen deel uit van het testament van Alfred Nobel.
Het bericht Nobelprijs voor economen die financiële crises helpen voorkomen verscheen eerst op Newsbit.